UNICEF: Қазақстанда балалар арасындағы суицидтің алдын алуда оң өзгерістер бар
Қазақстан соңғы жылдары балалар мен жасөспірімдер арасындағы суицид мәселесін шешуге ерекше назар аударуда. Бұрын ел бұл көрсеткіш бойынша дүниежүзінде жоғары орындардың бірінде тұрса, қазіргі уақытта мемлекеттік деңгейде қабылданған шаралар мен халықаралық ұйымдардың қолдауы оң нәтижелерге жол ашты. Үкімет бұл мәселені қоғамдық денсаулық сақтаудың басым бағыты ретінде танып, ЮНИСЕФ және халықаралық сарапшылармен тығыз ынтымақтастық орнатты.
Ең маңызды қадамдардың бірі – Қазақстанда балалар арасындағы суицидтің алғашқы кешенді зерттелуі болды. Бұл зерттеу тек психологиялық факторларды ғана емес, әлеуметтік және мәдени себептерді де жан-жақты қарастыруға мүмкіндік берді. Нәтижесінде мектеп психологтары, әлеуметтік қызметкерлер және медицина мамандары үшін арнайы оқыту бағдарламалары енгізілді. Мамандар әрбір жағдайды жеке талдап, ерте араласу жүйесін қалыптастырды.
Қызылорда облысының тәжірибесі алдын алу шараларының тиімділігін нақты көрсетті. Мұнда білім беру, денсаулық сақтау және құқық қорғау органдары үйлестіріліп жұмыс істеді. Арнайы дайындалған мамандар баланың дағдарыстық күйін уақытылы анықтап, қажет жағдайда психологиялық қолдау көрсетті. Облыстың тәжірибесі республика көлемінде үлгі ретінде қарастырылуда және бұл аймақ балалар арасындағы суицид көрсеткіштерінің төмендігімен ерекшеленеді.
Сонымен қатар, «қақпашылар» (gatekeepers) бағдарламасы – мұғалімдер, әлеуметтік педагогтар мен мектеп қызметкерлерін арнайы даярлау жүйесі енгізілді. Халықаралық тәжірибеде тиімділігі дәлелденген YAM («Жастардың психикалық денсаулығы туралы хабардарлық») бағдарламасын қолдану, жасөспірімдерде суицидтік ойлар мен әрекеттерді азайтуға айтарлықтай ықпал етеді. Бұл әдіс балаларға қауіп-қатерді тануға, көмек сұрауға және психологиялық қолдау алуға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда қоғамдағы стигманы азайту, психикалық денсаулық жайлы білім беру және ата-аналарды хабардар ету басты мақсатқа айналды. Ұлттық үйлестіру орталығы құрылып, бірыңғай алдын алу жоспары іске асырылуда. Бұл шаралар балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етумен қатар, олардың психологиялық әл-ауқатын арттыруға бағытталған. Сонымен бірге, әлеуметтік желілер мен медиа арқылы ақпараттық науқандар жүргізіліп, балалар мен жасөспірімдердің психологиялық қолдау алу мүмкіндігі туралы хабардарлық кеңейтілуде.
Сондай-ақ, мектептерде сенім телефондары мен онлайн платформалар арқылы тәулік бойы кеңес беретін жүйелер дамытылуда. Бұл жастарға қиын сәттерде кәсіби көмек алуға жағдай жасайды. Ведомствоаралық ынтымақтастық, ғылыми тәсілдер мен халықаралық стандарттарды енгізу Қазақстандағы балалар арасындағы суицидті азайтуға нақты мүмкіндік береді.
Бүгінгі таңда мемлекет, халықаралық ұйымдар және қоғам бірлесе отырып, әрбір баланың өмірін бағалап, оның психикалық және эмоционалдық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге күш жұмсап отыр. Бұл шаралар балалар арасындағы суицидтің алдын алуда жаңа дәуірге қадам басуға мүмкіндік береді және еліміздің болашағы үшін маңызды үлес болып отыр.