Кастилия-Ла-Манча автономиялық қоғамдастығының басшысы Эмилиано Гарсиа-Паж құтқару қызметтері «қалдықтардың 31 пакетін» жинағанын хабарлады. Соңғы мәлімет бойынша, апаттан 74 адам қаза тапқан.

Істі жүргізіп жатқан құқық қорғау органдары 67 адамның із-түзсіз жоғалғаны туралы өтініш әлі де өзекті екенін мәлімдеді. Соның ішінде 14 өтініш шетел азаматтарына қатысты.

Іздеуде жүргендер арасында АҚШ, Канада, Австралия, Франция, Жапония, Мексика, Аргентина, Венесуэла, Тунис және Чехия азаматтары бар.

Премьер-министр Педро Санчес Испания қаза тапқандарды сәйкестендіру жұмысын «аяғына дейін» жеткізу үшін үздіксіз еңбек етіп жатқанын айтты. Ол жоғары жылдамдықты теміржол желісіне деген сенім «жойылғанын» мойындап, жаңа апаттардың алдын алуға мүмкіндік беретін шешімдер табуға уәде берді.

Бұл оқиға сәрсенбі күні болды және Испаниядағы биылғы екінші осындай апатқа айналды. Сонымен бірге, ол осы ғасырдағы Еуропадағы ең ауыр теміржол оқиғаларының бірі ретінде бағаланып отыр.

Апат Мадрид пен Севильяны байланыстыратын маңызды теміржол желісінде болған. Осы бағытта қаңтар айында да пойыздар соқтығысып, Андалусияда 46 адам қаза тапқан еді.

Презентация барысында Тәжікстанның 20 стартап командасы өз жобаларын таныстырды. Олардың жұмысын Қазақстан атынан келген халықаралық қазылар алқасы бағалады. Оның құрамында Әлия Оразымбетова, Наталья Абрамова және Олжас Беркинбаев болды.

Әр қатысушыға өз жобасын таныстыру үшін төрт минут берілді. Осы уақыт ішінде стартап негізін қалаушылар шешімінің ерекшелігін, қандай мәселені шешетінін және нарықтағы даму мүмкіндіктерін түсіндірді.

Жасанды интеллект пен 3D технологияларға басымдық берілді

Ұсынылған жобалар бірнеше технологиялық бағытты қамтыды. Соның ішінде жасанды интеллект саласындағы әзірлемелер ерекше көзге түсті. Zuhal AI, Zamona AI, Mahorat.ai, Gradium және Phonon командалары бизнес, медицина, білім беру және мультимедиа индустриясына арналған шешімдерін ұсынды.

Білім беру саласында Molariya жобасы назар аудартты. Бұл — молекулалардың 3D-модельдерін қолдануға және интерактивті тәжірибелер жүргізуге мүмкіндік беретін виртуалды химия зертханасы. Платформа мектеп оқушылары мен мұғалімдерге арналған.

Қаржы технологиялары мен бизнесті автоматтандыру бағытында Blast Pay, BinocozCRM және Yalla Lunch жобалары таныстырылды. Ал электрондық коммерция саласын WebMarket, CLOTH.TJ, ReBuket және Tour.tj стартаптары ұсынды.

Сонымен қатар QVYX 3D Studio жобасы да ерекшеленді. Команда 3D-басып шығару, 3D-сканерлеу және түрлі жабдықтарға, банкоматтар мен дрондарға арналған бөлшектерді өндірумен айналысады.

Бұдан бөлек, қатысушылар AVVAL BIYOR, Rezaru, Snpel, Payom, Juyo және Sabt.tj жобаларын да таныстырды.

Pizza Pitch жеңімпаздары анықталды

Барлық презентацияны бағалау және жобаларды талқылау қорытындысы бойынша қазылар алқасы үш үздік стартапты анықтады.

Бірінші орын Алишер Рахими негізін қалаған RENKr жобасына бұйырды. Екінші орынды Латифа Мухаммадиева ұсынған Zuhal AI иеленді. Ал үшінші орын Махмадхонзода Фахриддиннің Molariya жобасына берілді.

Көрермен көзайымы жүлдесін Джахонгир Норов жетекшілік ететін QVYX 3D Studio командасы жеңіп алды.

Команда үшін бұл марапат жаңа мүмкіндіктерге жол ашты. Атап айтқанда, жоба Pizza Pitch аясында акселератордан келісімшарт алып, нақты іскерлік серіктестікке қол жеткізді.

Орталық Азия стартаптары үшін жаңа мүмкіндіктер

Қазылар алқасының өкілдері қатысушылардың жобаларын жоғары бағалап, үздіктерді анықтау оңай болмағанын атап өтті. Pizza Pitch жас кәсіпкерлерге халықаралық сарапшылардан кері байланыс алуға, өз өнімдерінің даму бағытын талқылауға және Қазақстанның технологиялық қауымдастығымен байланыс орнатуға мүмкіндік берді.

Ұйымдастырушылардың пікірінше, мұндай кездесулер Орталық Азияда ортақ стартап экожүйесін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Қазақстан мен Тәжікстан кәсіпкерлері арасындағы ынтымақтастық тәжірибе алмасуға, жаңа серіктестер табуға және технологиялық өнімдерді халықаралық нарыққа шығаруға жол ашады.

Душанбедегі Pizza Pitch Central Asia AI & Startup Networking Tour жобасының кезекті маңызды кезеңіне айналды. Аталған бастама өңірдегі кәсіпкерлерді, сарапшыларды, инвесторлар мен технологиялық қауымдастықтарды бір алаңға біріктіруді жалғастырып келеді.

Іс-шара Тәжікстандағы технологиялық кәсіпкерліктің түрлі бағытта дамып келе жатқанын көрсетті. Ендігі міндет — жас стартаптардың тың идеяларын халықаралық нарықта сұранысқа ие бәсекеге қабілетті өнімдерге айналдыру.

EnergyAnalytics мәліметіне сәйкес, ең күрт төмендеу сәуір айында тіркелген: бір айда 93 мың кәсіпкер азайған. Ұлттық статистика бюросының дерегі бойынша, 2026 жылғы 1 қаңтарда елде 1,88 млн жеке кәсіпкер болса, 1 қазанда олардың саны 1,65 млн-ға түскен. Ұлттық экономика министрлігі өз есебінде сальдо шамамен минус 114 мың болғанын көрсетеді: 356 мың жеке кәсіпкер жабылып, 242 мыңы қайта тіркелген.

Солардың әр бесеуінің бірі өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режиміне өткен. Тағы 43%-ының 2025 жылы-ақ табысы болмағаны айтылған.

Салық реформасы бюджет кірісін арттыру мақсатын көздеген еді: қосылған құн салығы 12%-дан 16%-ға көтерілді, міндетті тіркеу шегі екі есе қысқарып, 10 000 АЕК-ке, яғни 43,25 млн теңгеге дейін төмендеді. 2026 жылғы бюджетте 10 трлн теңге қосылған құн салығы қарастырылған, бұл бір жыл бұрынғы деңгейден шамамен 4 трлн теңгеге көп. Алайда тоғыз айда 5,9 трлн теңге жиналып, жоспардың 90%-ы ғана орындалған; Қаржы министрлігі жылдық болжамды 2-2,2 трлн теңгеге төмендетті.

Президент 28 қазандағы Жолдауында Салық кодексін өзгертуге болады деп атап өтіп, нақты түзетулер пакетін дайындауды тапсырды. Сондай-ақ 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап шағын және орта бизнеске үш жылдық тексеру мораторийін талқылауды ұсынды. Оның айтуынша, бірінші жартыжылдықта жеке кәсіпкерлер тарапынан бұзушылықтар 34%-ға азайғанымен, айыппұл сомасы шамамен 11%-ға өскен, ал жоспардан тыс тексерулер ондаған есе көбейген.

Газет ұжымы басылымның үйінен шығарылып жатқанын және оқырмандардан келетін қайырымдылықты қабылдауға да тосқауыл қойылғанын айтады. Редакция бұл жағдайды Ресей билігінің қысымымен тікелей байланыстырып отыр.

Басылымның негізін қалаушылардың бірі Дмитрий Муратовтың айтуынша, алдымен сайттары бұғатталып, қағаз нұсқасын шығаруға тыйым салынған, кейін медиа лицензиясы кері қайтарылған. Одан бөлек, қызметкерлерінің бір бөлігі «шетел агенті» деп танылған, ал журналистерге шабуыл жасалған.

Муратов 2021 жылы сөз бостандығын қорғағаны үшін Нобель бейбітшілік сыйлығын алған еді. Алайда бұл марапат оның өзін 2023 жылы «шетел агенті» деп жариялауға кедергі болмады. Ресейде бұл мәртебе билікті сынаған адамдарды жазалау құралы ретінде жиі қолданылатыны айтылады.

«Новая газета» жылдар бойы сыбайлас жемқорлық, адам құқықтарын бұзу және лауазымды тұлғалардың өкілеттікті асыра пайдалануына қатысты батыл зерттеулерімен танылған. Басылым өзіне қарасты алты әріптесінің «кәсіби және азаматтық міндетін орындау кезінде» қаза тапқанын да еске салды. Солардың қатарында осы айда қаза болғанына 20 жыл толған Анна Политковская бар.

Басылым өз сайтындағы жабылу туралы мәлімдемесінде Ресей билігі мен арнайы қызметтерін ашық айыптады. Құжатта елде адам құқықтары мен бостандықтары жойылғаны, ал сот пен заңның күйрегені айтылған.

2022 жылдың ақпанында Ресей Украинаға кең ауқымды басып кіруді бастағаннан кейін тәуелсіз журналистикаға қысым күшейе түсті. Сол кезден бастап соғыс пен билікке қатысты сын пікірлерді тұншықтыруға бағытталған жаңа заңдар қабылданғаны хабарланды.

Биыл редакцияға полиция тінту жүргізген, ал тәжірибелі тергеуші журналист Олег Ролдугин ұсталып, «компьютерлік ақпаратқа заңсыз қол жеткізу» айыбымен қамауға алынған. Кейін бас редактор Сергей Соколовтан жауап алынып, оның үйі де тінтілген.

Іс сотқа 29 қазанда келіп түсті. Оны судья Бахтияр Ногаев қарайды. Процеске 12 адвокат, 10 жауапкер және бір жәбірленуші қатысады.

26 қаңтарда Ұлттық қауіпсіздік комитеті OrdaMed басшылығы Қазақстанда өз өндірісі бар деген жалған құжаттарды пайдаланып, мемлекеттік емдеу мекемелеріне медициналық жабдықтың 28 атауын жеңілдікпен жеткізу кезінде заңсыз артықшылық алғанын хабарлаған еді.

Ведомство мәліметінше, іс жүзінде дайын жабдық шетелден жеткізіліп отырған. Келтірілген залал 4,5 млрд теңге деп бағаланған. Компанияның техникалық директоры, бұрынғы басқарма төрағасы және өндірістік басқарма басшысы ұсталған.

Денсаулық сақтау министрлігі OrdaMed-тің медициналық бұйымдарға берілген барлық 53 тіркеу куәлігінің күші толық тоқтатылғанын хабарлады. Тергеу және процессуалдық әрекеттер аяқталғанға дейін компания өнімдерін өткізуге де, пайдалануға да тыйым салынған.

Ал OrdaMed комитеттің барлық айыбын жоққа шығарып, тергеу компанияның бәсекелестерінің шағымдарына негізделгенін мәлімдеді.

Калифорниядағы судья Әділет министрлігіне Трамп әкімшілігі азаматтығы жоқ болуы мүмкін деп санайтын бюллетеньдерге қатысты жергілікті және штаттық сайлау қызметкерлерінен оларды бөлек қоюды немесе өңдемеуді талап етуді доғаруға міндеттеді.

Шешім АҚШ Конгресін алдағы екі жылға кім бақылайтынын айқындайтын аралық сайлауға санаулы күн қалғанда қабылданды.

Осы айдың басында Әділет министрлігі Калифорнияның мемлекеттік хатшысы мен Лос-Анджелес округінің сайлау тіркеушісіне хат жолдап, Трамп әкімшілігі «азамат емес болуы мүмкін» деп «есептейтін» 20 000 тіркелген сайлаушының бюллетеньдерін бөлек қоюды талап еткен.

Шамамен бір аптадан кейін Ішкі қауіпсіздік департаментінің қарулы қызметкерлері округ шенеуніктері мен қызметкерлеріне хат жеткізіп, егер олар бұл бюллетеньдерді оқшауламаса, қылмыстық жауапкершілікке тартылатынын ескерткен.

Сайлау қызметкерлерінің өкілдері мұндай талаптарды орындай алмайтынын, өйткені олар штаттық және федералдық заңда көзделген сайлау рәсімдерін сақтауға тиіс екенін айтты. Судья бұл талапты қабылдамай, оның сайлауға «бүліншілік» әкелуі мүмкін екенін жазды.

Сол кезеңде Әділет министрлігі округтік сайлау шенеуніктеріне қатысты қылмыстық тергеу бастағаны және федералды алқабилердің шақыру қағаздарын жолдағаны туралы да хабарланды.

Азаматтық құқық қорғау ұйымдары мен сайлау қызметкерлерін біріктіретін кәсіподақтар істі сотқа беріп, Әділет министрлігі сайлауды өткізу міндетіне араласып отыр деп мәлімдеді. Судья Трина Томпсон әкімшілікке бұл әрекеттерін тоқтатуды бұйырды.

«Жауапкерлер өз әрекеттері азаматтығы жоқ адамдардың заңсыз дауыс беруін тоқтатуға бағытталғанын айтқанымен, олардың іс-қимылы сайлауды басқаруға кедергі келтіріп, заңды сайлаушылардың құқығын шектеуі мүмкін», — деп жазды судья Томпсон.

Томпсонның шешімінде Трамп әкімшілігі Вашингтон штатындағы азаматтығы жоқ сайлаушыларға қатысты да ұқсас хат жіберіп, штаттың мемлекеттік хатшысынан бюллетеньдерді өңдеуді тоқтатуды талап еткені айтылған.

Қазақстан Президентін 30 қазанда Анкара әуежайында Түркияның сауда министрі Өмер Болат және өзге де ресми тұлғалар шығарып салды.

Тоқаев Түркияға 28 қазанда Режеп Тайип Ердоғанның шақыруымен ресми сапармен барған еді. Сол күні әуежайдың келу залында екі ел басшысының қысқаша әңгімесі өтті.

Сапар барысында Қасым-Жомарт Тоқаев пен Режеп Тайип Ердоған келіссөз жүргізіп, 13-саммитке қатысты. Кездесу кезінде сауда-экономикалық ынтымақтастық, инвестиция, көлік, энергетика және тюркі интеграциясы аясындағы байланыстар талқыланды.

Тараптар екіжақты қатынастардың кеңейтілген стратегиялық серіктестік рухында дамып келе жатқанын атап өтті. Тоқаев Түркияны Қазақстанның бес ірі сауда серіктесінің бірі әрі ең ірі он инвесторының қатарына кіретін мемлекет ретінде атады.

Ердоған өз кезегінде екі ел арасындағы тауар айналымын 15 миллиард долларға дейін жеткізу ниетін білдірді. Сондай-ақ тараптар көлік және логистика, энергетика, жасанды интеллект, ауыл шаруашылығы мен қорғаныс өнеркәсібі салаларындағы ынтымақтастықты талқылады.

13-саммитте Тоқаев экономикалық ықпалдастықты ұйымның басты басымдықтарының бірі ретінде атады. Оның айтуынша, биыл Қазақстанның ТҮҰҰ елдерімен тауар айналымы 10 миллиард долларға жақындап, өткен жылмен салыстырғанда 40 пайызға өскен.

Мемлекет басшысы ұйымның 2027–2031 жылдарға арналған стратегиясын жедел қабылдауды және оны нақты бірлескен жобаларға бағыттауды ұсынды. Сонымен бірге Тюркі инвестициялық қоры мен Тюркі сауда-өнеркәсіп палатасының мүмкіндіктерін белсендірек пайдалануды, сондай-ақ 2027 жылы Қазақстанда іскерлік форум өткізуді ұсынды.

Пайкке алдымен бір, кейін екінші рет пентобарбитал препараты енгізілген. Дәрігерлердің айтуынша, оның қан айналымына адам өмірін қиюға жеткілікті мөлшерде дәрі түспеген.

Сотталушының жазбаша мәлімдемесін оның адвокаттары таратты. Онда Пайк: «30 қыркүйекте мен ер адамның Ривербенд түрмесіндегі өлім камерасына өлуге дайын күйде кірдім. Мен өз тағдырыма келісім бердім», — деп жазады.

Оның айтуынша, содан кейін ол түрме ауруханасында жалғыз есін жиған және не болып жатқанын түсінбеген. «Осы күннен бері мен ауырсынуды сезінбеген бір минут та болған жоқ. Денем ауырады. Қолдарым ауырады. Алақандарым ауырады. Тамағым ауырады. Әлі күнге дейін сөйлеу қиын. Бұл тек тәннің ауруы емес. Ауырсыну санам мен жанымды тіліп өтеді», — делінген мәлімдемеде.

Сәтсіз аяқталған өлім жазасынан кейін 50 жастағы Пайк ауыр хәлде ауруханаға жеткізілген, кейін қайтадан түрмеге қайтарылған. Оның адвокаттарының айтуынша, одан кейін оған өкпенің қабынуы диагнозы қойылып, қолдары ісінген және тамақ жұта алмаған.

Пайк 1995 жылы жасалған кісі өлтіру үшін өлім жазасына кесілген. Ол Теннесси штатында соңғы 200 жылда өлім жазасына кесілген алғашқы әйел болуы тиіс еді. Бұл іс — инъекция арқылы орындалған өлім жазасынан кейін адамның аман қалғаны туралы тарихтағы жалғыз белгілі жағдай.

Кейінірек мамандар инъекцияның тамырға емес, теріасты тіндеріне түсуі мүмкін екенін және удың сол жерде қалып қойғанын ықтимал түсіндірме ретінде атаған.

Адвокаттары Пайкке өлім жазасын орындауға әрекеттен кейін пневмония дамығанын, қолдары ісінгенін және оның жұта алмай қалғанын айтқан. Өз мәлімдемесінде Пайк: «Мен сауығып келемін және күшейіп жатқанымды білемін. Бірақ жаралар жазылды екен деп, бәрі жақсы деген сөз емес», — дейді.

Пайк 18 жаста болғанда, өзі және сол кездегі 17 жастағы жігіті Тадарил Шипп лагерде танысқан 19 жастағы Коллин Слеммерді ұрып-соғып, азаптап өлтірген. Шипп кісі өлтіру кезінде кәмелетке толмағандықтан, өлім жазасына кесілген жоқ және әлі де түрмеде отыр.

Пайктің қорғаушылары соттан кейін оның жасөспірім шағында көрген физикалық және психикалық зорлық-зомбылығы туралы деректер анықталғанын, бірақ бұл мәліметтер алқабилерге сот кезінде белгісіз болғанын алға тартады. Адвокаттар қазіргі нормалар бойынша мұндай жағдайлар өлім жазасын шығаруға негіз болмас еді деп мәлімдейді.

Теннесси билігі өлім жазасының не себепті сәтсіз аяқталғанын әзірге түсіндірген жоқ. Дегенмен губернатор Билл Ли жағдай анықталғанға дейін барлық өлім жазаларын тоқтатуға бұйрық берді. Ал Пайктің тағдыры туралы сұраққа ол: «Меніңше, сот өзге шешім қабылдамаса, оның үкімі сол күйінде қалады», — деді.

39 жастағы Кевин Т. өзінің мұсылман немесе африкалық, солтүстікафрикалық келбеттегі адамдарды арнайы нысанаға алғанын айтқан. Прокурордың сөзінше, ол Трапп қаласын «исламистердің ұясы» деп санағандықтан таңдаған.

Тергеу барысында шабуылдың алдын ала жоспарланғаны анықталды. Күдікті сұрау кезінде оқты кезекпен атқанын да айтқан. Сондай-ақ ол қыркүйек айында Екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі Sten үлгісіндегі тапанша-пулеметін тиімдірек етуге арналған бірнеше құрылғы сатып алғаны белгілі болды. Ол полицияның нарукавтық белгісін және кісен де алған.

Шабуыл кезінде қаза тапқан Пенго Боссио Ванги 26 жаста болған, ол Конго Демократиялық Республикасынан шыққан. Жараланған жеті адамның арасында 11 жастағы қыз бар, оның өміріне қазір қауіп төніп тұрған жоқ. Алайда үш зардап шеккен адам әлі де ауруханада жатыр, олардың бірінің жағдайы ауыр күйінде қалып отыр.

Күдіктінің үйін тінту кезінде қаруға арналған оқжатарлар, екі кастет, болат штык-найза және дыбыс өшіргіш табылды. Тергеушілер оның үйінен Құранды, Інжілді және Адольф Гитлердің Mein Kampf кітабының данасын да тапқан. Сонымен бірге ұлттық ұрандар жазылған жапсырмалар алынған.

Сұрау кезінде ер адам өз әрекетін террористік акт деп санамайтынын және оны «заңды» деп есептейтінін айтқан. Прокурордың жеткізуінше, ол балаларды өлтіруді көздегенін де жоққа шығарып, 11 жастағы зардап шеккен қыздың бойын қате бағалаған болуы мүмкін екенін айтқан. Соған қарамастан, ол «ешқандай өкініш» сезінбейтінін мәлімдеген.

Мемлекет басшысының айтуынша, биыл Қазақстанның ұйымға мүше елдермен тауар айналымы 10 млрд доллар шамасына жеткен. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 40%-ға өскен.

– Осы қарқынды сақтау үшін бірқатар нақты қадам қажет. Ең алдымен, «Түркі әлемі – 2040» тұжырымдамасының сапалы орындалуын қамтамасыз ету керек. Осыған байланысты Түркі мемлекеттері ұйымының 2027-2031 жылдарға арналған стратегиясын тезірек қабылдау маңызды, – деді Президент.

Тоқаев құжат жобасында сауда, инвестиция, қаржы, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, цифрлық технологиялар, білім, ғылым және өзге де салаларды дамытуға бағытталған шараларды қолдайтынын жеткізді. Оның айтуынша, қабылданатын бесжылдық стратегия нақты жобаларды жүзеге асыруға бағытталуы тиіс.

Президент ТүРкі инвестициялық қорын барынша іске қосу қажеттігін де атап өтті. Сондай-ақ экономикалық интеграцияны тереңдету үшін Түркі сауда-өнеркәсіп палатасының мүмкіндіктерін пайдалану керек екенін айтты.

Сонымен бірге Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан төрағалығы кезінде осы бағытта бірқатар іс-шара өткізілгенін және маңызды құжаттар дайындалғанын еске салды. Ол 2027 жылы Қазақстанда іскерлік форум өткізуге болатынын айтты. Президенттің пікірінше, Түркі мемлекеттері ұйымының Ақсақалдар кеңесі де айрықша маңызды, сондықтан бұл құрылымға қаржылай және жан-жақты қолдау көрсету қажет.

Инфекция қазір 26 провинцияның сегізіне тараған. Денсаулық сақтау саласының өкілдері бұл індетті ел тарихындағы ең өлім-жітім көп өршу деп бағалап отыр. Шілде айынан бері жалғасып келе жатқан аурудың қазіргі өлім-жітім деңгейі 48,6% құрайды.

Денсаулық сақтау министрлігінің соңғы мәліметінде індеттің негізгі ошағы елдің солтүстік-шығысындағы Итури провинциясы болып қалғаны айтылды. Бұл аймақ қақтығыс жүріп жатқан аумаққа жатады, сондықтан вирустың таралуын тежеу қиындап отыр.

Осы індетке байланысты Кенияда, Нигерияда және Угандада да жұқтыру жағдайлары расталған.

БҰҰ дерегінше, бұл Конго демократиялық республикасындағы Эбола індетінің тарихтағы 17-өршуі әрі көлемі жағынан екінші ірі өршу болып отыр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Африкадағы кеңсесі індетті тоқтату үшін негізгі бақылау шараларын күшейту, зардап шеккен аймақтарға қолжетімділікті кеңейту және жергілікті халықпен түсіндіру жұмысын арттыру қажет екенін мәлімдеді.

Қазір вирусқа қатысты тестілеу мен емдеу жұмыстары жүріп жатыр, сонымен бірге вакцинаға байланысты клиникалық сынақтар да қолға алынған. Алайда қазіргі өршудің себебі болған Bundibugyo түріне қарсы әзірге ем де, вакцина да жоқ.

БҰҰ-ның хабарлауынша, Конго демократиялық республикасындағы бұған дейінгі ең қасіретті өршу 2018-2020 жылдары тіркеліп, 2 299 адамның өмірін қиған. Ал тарихтағы ең ауыр індет Батыс Африкада 2014-2016 жылдары болып, 11 325-тен астам адам қаза тапқан.

АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметінше, PAC-3 үлгісіндегі бұл зымырандардың құны 2,1 млрд долларды (£1,6 млрд) құрайды және шығынды толықтай Украинаның Еуропа мен Канададағы одақтастары өтейді.

Украина президенті Владимир Зеленский жеткізілімнің басталуына «бірнеше жыл» кетуі мүмкін екенін айтып, АҚШ-ты Patriot кешендерін тезірек беруге шақырды. Оның айтуынша, бұл — Ресейдің баллистикалық зымырандарын атып түсіре алатын жалғыз тиімді қару.

Жұма күні түнде Ресейдің соққыларынан кейін Днепр өңіріндегі шамамен 200 мың үй жарықсыз қалды. Киев өңірінде кемінде 80 мың үй электр қуатынсыз қалғаны хабарланды. Зеленский Ресей азаматтық инфрақұрылымды әдейі нысанаға алып отыр деп мәлімдеді.

АҚШ-тың бұл шешімі осы айдың басында Зеленский мен Дональд Трамп арасындағы келіспеушіліктен кейін қабылданды. Сол кезде АҚШ Ресей дизелін сатып алу жөніндегі келісім аясында Ресейге салынған санкцияларды жеңілдеткен еді.

Мемлекеттік департаменттің хабарлауынша, бұл сату Lockheed Martin компаниясы арқылы жүзеге асады, ал мәміле үшін АҚШ қаржысы пайдаланылмайды. Құны Канада, Германия және Норвегияның JUMPSTART бағдарламасы мен Еуроодақтың Украинаға көмек несиесі арқылы жабылады.

Тергеу мәліметінше, күдікті сыбайластары бар топпен бірге азаматтардың сеніміне кіріп, алдау арқылы Астанадағы тұрғын үй кешенін салуға ақша жинаған. Алайда құрылысқа қажетті рұқсат құжаттары да, мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы да болмаған.

Қылмыстық іс аясында 292 зардап шеккен үлескер анықталды. Оларға келтірілген жалпы шығын 4 млрд теңгеден асады.

Іздестіру барысында ер адамның Шымкентте ұзақ уақыт бойы жасырынып жүргені және жалдамалы пәтерлерді жиі ауыстырып отырғаны белгілі болды. Қазір ол уақытша ұстау изоляторына қамалды.

Мемлекет басшысы бұл бастама туралы 28 қазандағы жыл сайынғы Жолдауында айтқанын атап өтті.

«Мен 28 қазандағы жыл сайынғы Жолдауымда жарияланған “Халықтық құрылыс” бағдарламасын іске асыру барысында бюджет қаражатының жұмсалуын бақылау жөнінде мемлекеттік комиссия құру қажет деп санаймын», – деп жазды ол X әлеуметтік желісінде.

Президенттің айтуынша, комиссия құрамына бірқатар салалық ведомстволардың басшылары, мәслихаттар мен құрылтай депутаттары, Халық Кеңесінің мүшелері, қоғам қайраткерлері, белсенділер, еріктілер және журналистер енеді.

«Халықтық құрылыс» бағдарламасы өңірлерді дамытуға, азаматтардың әл-ауқатын жақсартуға және ұлттық экономиканы қолдауға бағытталған.

Бағдарламаны жүзеге асыру үшін өңірлерге қандай жолдар, коммуналдық желілер, мектептер, медициналық және мәдениет нысандары қажет екенін министрліктер мен әкімдіктер жыл соңына дейін анықтауы тиіс.

Облыстық соттың мәліметінше, 2020 жылы жәбірленушінің компаниясы лизингтік компаниямен бес самосвалды сатып алу-сату шарттарын жасаған, алайда олар толық төленбеген.

2024 жылы лизингтік компанияның атынан әрекет еткен айыпталушы сот шешімінсіз төрт самосвал мен қосалқы бөлшектерді алып кетуді ұйымдастырған. Бұл әрекет өз бетімен билік ету ретінде сараланған.

Сот оны Қылмыстық кодекстің 389-бабы 1-бөлігі бойынша кінәлі деп таныды. Алайда мерзімнің өтуіне байланысты ол қылмыстық жауаптылықтан босатылды.

Шарттар бұрын төлем толық жасалмағандықтан бұзылған еді. Осыған байланысты сот техниканы заңды иесіне — лизингтік компанияға беруді ұйғарды.

Жәбірленуші жоғалды деп көрсеткен құрал-сайман, қосалқы бөлшектер және бесінші самосвалды қалпына келтіру шығыны үшін 19,9 миллион теңге өндіру туралы азаматтық талап та қойған. Бірақ сот мүліктің тиесілігі мен залал көлеміне қатысты дәлелдер жеткіліксіз болғандықтан талапты қараусыз қалдырды.

Сот шешімі зерттелген дәлелдемелер негізінде және заң талаптарына сәйкес қабылданғаны айтылды. Ал полиция ер адамның қаза болуына байланысты қылмыстық іс қозғап, оқиғаның барлық мән-жайын анықтап жатыр.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, биылғы астықтың сапасы да көңіл көншітерлік. Алдын ала дерек бойынша, элеваторларға жеткізілген жұмсақ бидайдың шамамен 72%-ы үшінші сыныпқа сай келеді. Үлгілердің 48%-ында клейковина мөлшері 28%-дан жоғары болған.

Ең жоғары нәтиже Ақмола облысында тіркелген: мұнда үшінші сыныпты бидайдың үлесі 90%-ға, ал Hi-Pro санатындағы бидай 70%-ға жеткен. Мұндай астықты азық-түлік мақсатында да, өңдеу саласында да пайдалануға болады.

Экспорт көлемі де өсіп отыр. Соңғы екі маркетингтік жылы Қазақстан шетелге 15,5 млн және 16 млн тонна астық пен ұнды астық есебімен өткізген. Бұл — тәуелсіздік жылдарындағы рекордтық нәтиже. «Қазақстан темір жолы» АҚ дерегінше, 2026 жылғы қыркүйектен 19 қазанға дейінгі аралықта астық экспорты 1,657 млн тонна болып, 9%-ға артқан.

Министрлік соңғы үш жылда минералды тыңайтқыштарды енгізу айтарлықтай көбейгенін де атап өтті: 2025 жылы бұл көрсеткіш 1,8 млн тонна болған. 2026 жылға жоспар — 2,3 млн тонна, соның 2,1 млн тоннасы қазірдің өзінде енгізілді. Элиталық тұқымның үлесі 12%-ға жеткен.

Орақ науқанына 130 мыңнан астам трактор, 29 мың астық жинайтын комбайн, 17 мың жатка және тағы 130 мыңға жуық өзге техника тартылған. 2023 жылдан 2025 жылға дейін техника тозуы 85%-дан 65%-ға дейін төмендеген. Жыл қорытындысымен жаңарту қарқынын 8%-ға жеткізу жоспарланып отыр.

Аграрлар техниканың едәуір бөлігін жеңілдетілген лизинг бағдарламасы арқылы сатып алған. Бағдарлама іске қосылғалы бері 12,7 мыңнан астам трактор және 2 340 астық комбайны алынған, бұл елдегі тракторлар мен комбайндардың жалпы паркінің шамамен 10%-ы.

Ұлытау облысы үшін бұл міндеттердің мәні зор. Өңірде инфрақұрылымды дамыту, әлеуметтік қызметтердің қолжетімділігі мен сапасын арттыру, тұрғындар мен бизнес үшін қолайлы жағдай жасау бағытында жүйелі жұмыс жүргізілуі тиіс.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың тапсырмасы және үкіметтің қолдауымен облыста 30-ға жуық әлеуметтік және инфрақұрылымдық нысанды жаңғырту басталды. Бұл өңірдің инженерлік жүйелерін жақсартып, елді мекендердің инфрақұрылымдық әлеуетін күшейтуге және одан әрі дамуына берік негіз қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Өңір дамуына көлік инфрақұрылымы да айрықша ықпал етеді. Мемлекет басшысының тапсырмасымен «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы облыстағы төрт теміржол вокзалын — Жезқазған, Қаражал қалаларында, Жаңаарқа ауданында және Қызылжар станциясында — жаңғыртып, қайтадан жолаушылар игілігіне берді.

Сонымен бірге Жезқазған – Қызылорда және Жезқазған – Арқалық автожолдарын аяқтап, пайдалануға беру өңір үшін маңызды. Бұл бағыттар көлік қатынасын жақсартып, жүк және жолаушы тасымалына қолайлы жағдай туғызады әрі сауда-экономикалық байланысты кеңейтеді. Жезқазған – Қарағанды автожолының құрылысы да қарқын алып келеді.

Медицина саласында да бірқатар жоба іске асырылып жатыр. Ұлытау ауылында 20 төсек-орындық ауылдық аурухана мен ауысымына 100 адам қабылдайтын емхананың құрылысы жүріп жатыр. Нысанды жыл соңына дейін пайдалануға беру жоспарланған. Ал «Жылы Жүрек» қоры биыл шілдеден бастап ауысымына 250 адамға арналған емхана салып жатыр.

Жезқазғандағы облыстық көпсалалы аурухананы жаңғырту аясында онкологиялық орталық пен перинаталдық орталық салынбақ. Жақын уақытта құрылыс-монтаж жұмыстары басталады. Сондай-ақ Жезқазғанда балаларға арналған оңалту инклюзивті орталығы мен заманауи инклюзивті спорт кешені бой көтереді.

Облыста спорт, мәдениет және әлеуметтік инфрақұрылымның жаңа нысандарын салу да жоспарланған. «Qarmet» компаниясы Қаражал қаласында балабақша салуды көздеп отыр. Бұдан бөлек, «Қазақмыс» корпорациясы келесі жылдың бірінші жартысында Жезқазғанда 800 орындық Конгресс-орталық, теннис орталығы және жаңа стадионның құрылысын бастауды жоспарлап отыр.

Жоба автоматты өлшеу станцияларының негізінде жұмыс істейді. Олар көлік құралдарының салмағы мен габаритін анықтап, деректерді тіркейді және оське түсетін жүктемені бағалайды.

Ақпарат қорғалған байланыс арналары арқылы бірыңғай жүйеге жіберіліп, онда талдау платформасы деректерді тексереді, сақтайды, сараптайды және мемлекеттік ақпараттық жүйелермен алмасады. Компанияның айтуынша, жүйе тек мәлімет ұсынады, ал құқықбұзушылық бойынша шешім қабылдау және айыппұл салу құзыреті мемлекеттік органдарда қалады.

Жоба авторларының айтуынша, қолданыстағы станциялардың басты мәселелерінің бірі — олардың және басқару жүйелерінің бір-бірінен оқшау орналасуы. Осыған байланысты бірыңғай оператор айқындалады. Қазіргі 85 автоматты өлшеу станциясы түгенделіп, жаңғыртылғаннан кейін тағы 135 жаңа станция іске қосылады.

Freedom Lab бас директоры Чингиз Кулахметовтің сөзінше, жүйе ауыр жүк көліктері қозғалысының шамамен 80 пайызын қамтиды. Оның бағалауынша, автожолдарға келетін зиянды азайту есебінен мемлекетке түсетін экономикалық тиімділік шамамен 1 трлн теңгені құрауы мүмкін.

Ситуациялық орталық станциялар мен жүйенің өзге де құрамдас бөліктерінің жай-күйін бақылайды. Ол сондай-ақ құқықбұзушылық фактісін растайтын дәлелдемелік базаның сапасына жауап береді. Жоба деректердің анықтығын қамтамасыз етіп, жүк тасымалы ағынын тереңірек талдауға мүмкіндік бермек.

Чингиз Кулахметовтің айтуынша, жоба жол қауіпсіздігін тікелей реттеуге арналмағанымен, оған айтарлықтай оң әсер етеді. Оның есептеуінше, 10 жыл ішінде жоба шамамен 400 жол-көлік оқиғасының, 177 өлім жағдайының және 1 400-ден астам жарақат алу дерегінің алдын алуға көмектесуі мүмкін.

Келісім Шымкентте өткен IX Қазақстандық жаһандық инвестициялар дөңгелек үстелі аясында жасалды. Форумға 40-тан астам елден 500-ден аса инвестор мен бизнес өкілі қатысты, ал жиын барысында жалпы құны 4,8 млрд АҚШ долларына тең 22 құжатқа қол қойылды.

Қазақстан Президенті бұл кездесудің Түркия Республикасының күні қарсаңында өтуін ерекше мәні бар оқиға деп атап, Реджеп Тайип Ердоғанды және түрік халқын мерекемен құттықтады.

«Түркия Сіздің дана басшылығыңызбен ауқымды өзгерістерді табысты жүзеге асырып келеді. Ел саяси және экономикалық жаңғыру жолында қарқынды дамып жатыр. Халықаралық аренадағы Түркияның ұстанымы жыл сайын нығайып келеді», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысы Қазақстан мен Түркия арасындағы байланыстардың тамыры терең екенін айтып, екі елді ортақ тарих, тіл және ұқсас дәстүрлер байланыстыратынын жеткізді. Оның айтуынша, өзара сенім мен достыққа негізделген саяси байланыс пен сауда-экономикалық қарым-қатынас тұрақты түрде кеңейіп келеді.

Тоқаев Түркияның Қазақстанның бес ірі сауда серіктесінің бірі екенін және түрік тарапын еліміздің экономикасына қомақты инвестиция салған он ірі инвестордың қатарына кіретінін атап өтті. Сондай-ақ Қазақстанда бірқатар ірі түрік компаниялары табысты жұмыс істеп жатқаны айтылды.

Президент Реджеп Тайип Ердоғанның мамыр айындағы мемлекеттік сапары нәтижелі болғанын да еске салды. Сол сапар қорытындысында екі елдің Жоғары деңгейдегі стратегиялық ынтымақтастық кеңесінің алтыншы отырысы өтіп, сауда-экономикалық, инвестициялық және мәдени-гуманитарлық бағыттарда бірқатар ауқымды жоба іске қосылған.

Тоқаев Қазақстан мен Түркия қарым-қатынасы мәңгілік достық пен кеңейтілген стратегиялық серіктестік деңгейіне көтерілгенін айтты. Ол алдағы уақытта Антальяда өтетін COP31 Климат форумына қатысуға ниетті екенін де жеткізді.

Апат салдарынан 100-ден астам адам жарақат алды, олардың бірқатарының жағдайы ауыр. Соққыдан вагондар рельстен шығып кеткен, ал аймақ ауруханаларында із-түзсіз жоғалған туыстарын іздеп жүрген адамдар туралы хабарлар тарады.

Қаза тапқандардың денелері идентификация жүргізу үшін Толедодағы негізгі сот-сараптама институтына жеткізілді. Отбасылар марқұмдарды тануға көмектесу үшін ДНҚ үлгілерін тапсырып жатыр.

Қаза тапқандардың арасында 24 жастағы жеңіл атлет Жулиета Гальего да бар. Ол Мадридтегі AD Sprint клубында өнер көрсеткен, ал Испанияның жеңіл атлетика федерациясы оның қазасын растады. Клуб Instagram желісінде бұл оқиғаға байланысты қатты қайғырып отырғанын жазды.

Федерация президенті Рауль Чападо оның өлімін «жеңіл атлетика қауымдастығының жүрегіне тиген соққы» деп сипаттады. ABC басылымының хабарлауынша, Гальего Испаниядағы клубтық чемпионаттарға жиі қатысып жүрген және оның ең үздік нәтижесі 5,9 метр болған.

Сонымен қатар қаза тапқандардың қатарында 59 жастағы бұрынғы еңбек министрі Фатима Баньес те бар. Оның қайтыс болғанын ол басқарған Испанияның Іскер ұйымдар конфедерациясы растады. Баньес 2011 жылдан 2018 жылға дейін Мариано Рахой үкіметінде қызмет атқарған, әрі бұл лауазымды иеленген алғашқы әйел болған.

Испанияның азаматтық гвардиясы 31 жастағы қызметкері Хосе Мануэль Чаконның да қаза тапқанын хабарлады. Ал қаржы және салық бойынша заңгер Антонио Монтеро Домингес Испанияның салық қызметінде 2012-2016 жылдары инспектор болғаны айтылды.