Астана Бас жоспарында 9 көлік ауыстыру торабы қарастырылған. Олар әуежай, екі теміржол вокзалы және қалаға кіреберіс жолдардың бойында орналасады.

Мұндай тораптардың негізгі мақсаты – қалаға сырттан келетін көліктердің орталық көшелерге кіруін азайту. Жолаушылар жеке көлігін арнайы тұраққа қойып, әрі қарай қоғамдық көлікке ауыса алады.

«Бұл кептелісті азайту мақсатында қарастырылатын тораптар. Яғни ол жерде басқа аймақтардан келетін жолаушылар өздерінің көліктерін тастап, басқа қоғамдық көліктерге ыңғайлы ауыса алатындай мүмкіндік жасау», – деді Әсел Досболқызы.

Астана ішінде электр пойызы жүруі мүмкін

Елордада қоғамдық көлік түрлерін көбейту жоспары да қарастырылып отыр. Болашақта қала ішінде электр пойызы жүруі мүмкін.

Ол үшін жаңа теміржол немесе эстакада салу қажет болмайды. Қолданыстағы «Астана-1 – Нұрлы жол» теміржол бағытын пайдалану мүмкіндігі қарастырылып отыр.

Жол бойында, оның ішінде негізгі магистральдардың қиылыстарында станциялар орналастыру ұсынылған. Зерттеу нәтижесіне сәйкес, ұзақ мерзімді перспективада қала ішінде шамамен бес электр пойызын пайдалану мүмкіндігі қарастырылған. Әр пойыз 500 жолаушыға дейін тасымалдай алады. 

LRT желісі кеңейеді

Қазір Astana LRT әуежай мен жаңа теміржол вокзалы бағыты бойынша жұмыс істеп тұр. Алдағы уақытта желіні ескі вокзал, Жағалау және Қосшы бағытына дейін кеңейту жоспарланған.

Бұдан бөлек, кейінгі кезеңдерде LRT желісіне тағы жаңа бағыттар қосу көзделген. Бас жоспар бойынша 2035 жылға қарай үш маршрут, ал 2050 жылға қарай тағы алты маршрут қарастырылған.

Бұл ретте LRT қамтымайтын аумақтарда автобустардың арнайы жолағы немесе басқа қоғамдық көлік түрлерін пайдалану мүмкіндігі де қарастырылуда. 

Осылайша, елордада көлік кептелісін азайтып, қоғамдық көлікті бірнеше бағыт бойынша дамыту жоспарланып отыр.
 

Зардап шеккен әйелдің жақындары Түркістан облысының полиция департаментінен істі бақылауға алып, болған жағдайдың мән-жайын анықтауды сұрап отыр.

Қазіргі таңда аталған жағдай бойынша полицияның ресми түсініктемесі жоқ. Оқиғаға құқықтық бағаны тиісті органдар береді.

Мәслихат төрағасы Нұралы Әбішовтің айтуынша, облыс өткен жылдың қорытындысы мен биылғы жеті айдағы әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері бойынша республикада алдыңғы қатарда тұр. Ол депутаттар атынан облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің жұмысына жоғары баға берілетінін жеткізді.

Сонымен қатар Қазығұрт, Төлеби және Түлкібас аудандарына 2025 жылы республикалық және облыстық бюджеттерден бөлінген қаражатқа қатысты мәселелер қаралды.

Депутаттар ветеринария, білім, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармаларының өздеріне жүктелген міндеттерді орындауы жөніндегі есептерін де тыңдады.

Сессияда 2026–2028 жылдарға арналған облыстық бюджетке өзгерістер енгізу, тарихи-мәдени ескерткіштерді пайдаланғаны үшін жалдау ақысының мөлшерлемелерін белгілеу мәселелері қаралды.

Бұдан бөлек, терроризмге қарсы комиссияның дербес құрамына өзгерістер енгізу, «Заң және Тәртіп» қағидатын іске асыру жөніндегі ведомствоаралық комиссияның құрамын бекіту, әскери-патриоттық тәрбие жөніндегі үйлестіру кеңесі және тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу мәселелері жөніндегі комиссия құрамдары талқыланды.

Әкімшілік-аумақтық құрылыс мәселелері де күн тәртібінен түскен жоқ. Депутаттар Сауран ауданындағы әкімшілік-аумақтық құрылысқа қатысты ұсыныстарды, бірқатар елді мекендерді тарату, Арыс қаласындағы кейбір көшелерге атау беру және қайта атау мәселелерін қарады. Сондай-ақ Түркістан облысының аумағын қала құрылысына жоспарлаудың кешенді схемасы талқыланды.

Сессия қорытындысы бойынша депутаттар күн тәртібіндегі барлық мәселе бойынша тиісті шешімдер қабылдады.

Жиын соңында облыс әкімі Нұралхан Көшеров жергілікті атқарушы және өкілді органдардың өзара ықпалдастығы өңірдің тұрақты дамуы үшін маңызды екенін атап өтті. Облыс басшысы депутаттарға бірлескен жұмысы үшін алғыс білдірді.

Ақылы медициналық қызмет көрсетілген кезде пациенттің ЖСН-і кассалық чекте көрсетілуі тиіс.

Ал дәріханадан дәрі-дәрмек сатып алған кезде бұл талап сатып алушыға қолданылмайды.

Дүкендерде ЖСН көрсету міндетті емес

Қарапайым дүкендерде сатып алушының ЖСН-ін чекке енгізу оның талабы бойынша жүзеге асырылады. Яғни сатып алушы өз нөмірін хабарлаудан бас тарта алады.

Бұл жағдайда сатушы тауар үшін кассалық чек беруге міндетті.

Чектегі мәліметтер не үшін қажет?

Кассалық чектерде сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілген қызметтер туралы ақпарат сақталады. Бұл мәліметтер салықтық әкімшілендіру кезінде, соның ішінде азаматтардың кірістері мен шығыстарын салыстыру мақсатында пайдаланылуы мүмкін.

Сонымен қатар кассалық чекте тауардың немесе қызметтің атауы және Ұлттық тауарлар каталогына сәйкес сәйкестендіру коды сияқты басқа да міндетті реквизиттер көрсетіледі.

Егер сатып алушы ЖСН-ін чекке енгізуге келіссе, нөмірдің дұрыс көрсетілгенін тексерген жөн.

Іс-шара «Заң мен тәртіп – Қазақстан үшін» және «Есірткіге жол жоқ» бастамалары аясында ұйымдастырылған.

Жастар полиция қызметімен танысты

Шара барысында жастар Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлері мен кинолог мамандардың жұмысымен танысты. Мамандар өз қызметі және есірткі қылмысының алдын алу бағытындағы жұмыстар туралы ақпарат берді.

Ұйымдастырушылар мұндай кездесулер жастардың құқықтық сауаттылығын арттырып, есірткінің зияны мен оны заңсыз қолдану немесе тарату үшін жауапкершілік туралы түсінігін кеңейтуге бағытталғанын атап өтті.

Спорттық сайыстар ұйымдастырылды

«Чемпиондық рух» жобасы аясында қатысушылар арасында спорттық жарыстар өтті. Қыздар планкадан, ал ұлдар қолды бүгіп-жазудан және кермеге тартылудан бақ сынады.

«Чемпиондық рух — бұл тек жеңіс емес. Бұл — күнделікті еңбек, тәртіп, жауапкершілік және өз мақсатыңа адал болу. Нағыз жеңіс адамның өз-өзін жеңуінен, қиындыққа мойымай, алға ұмтылуынан басталады», – деді «Әділет» партиясы облыстық филиалының төрағасы Бауржан Бектұрған.

Ұйымдастырушылар жастарды зиянды әдеттерден аулақ болып, спортты күнделікті өмір салтына айналдыруға шақырды.

Іс-шара соңында қатысушылар «Жайық жастары – есірткісіз қоғамды таңдаймыз!» деген ортақ ұран көтерді.
 

«Өрт сөндіру кезінде әріптесі абайсызда қағып кеткен. Жүргізуші түтіннің кесірінен оны көрмегенін айтты», – деді марқұмның әкесі.

Миршат ауыр жарақат алған. Әкесінің айтуынша, құтқарушы медициналық мекемеге бара жатқан жолда көз жұмған. Отбасының негізгі асыраушысы болған

Туыстарының айтуынша, Миршат Халиуллин өрт сөндіру қызметіне 2016 жылы келген. Ол отбасындағы үш баланың үлкені әрі отбасының негізгі асыраушысы болған.

Марқұмнан әкесі, інісі мен қарындасы қалды. Туыстарының сөзінше, Миршатпен бірге жұмыс істеген көлік жүргізушісі де оның құрдасы болған. Олар бірге өсіп, бір жерде қызмет атқарған.

Қылмыстық іс қозғалды

Төтенше жағдайлар министрлігі құтқарушының қызметтік міндетін атқару кезінде қаза болғанын растады. Ведомство мәліметінше, марқұмның отбасына қажетті көмек көрсетілген.

Батыс Қазақстан облысының полиция департаменті оқиғаға байланысты қылмыстық іс қозғалғанын хабарлады. Қазір қайғылы жағдайдың барлық мән-жайы анықталып жатыр.

Мәселе қашан қаралады?

Депутат Татьяна Савельева бюджет жобасының алғашқы оқылымы 14 қазанда өтетінін нақтылады.

Осыдан кейін депутаттар ең төменгі жалақы мөлшерін өзгертуге қатысты нақты ұсыныстарды талқылай бастайды.

Қазір ең төменгі жалақы қанша?

Қазіргі таңда Қазақстандағы ең төменгі жалақы мөлшері 85 мың теңге.

2027–2029 жылдарға арналған бюджет жобасында да МЗП-ны 85 мың теңге деңгейінде сақтау қарастырылған. Алайда бұл көрсеткіш түпкілікті бекітілген шешім емес.

Азамат Амрин ең төменгі жалақыны қайта қарауға қатысты есептеулер бар екенін айтты.

«Есептеулер бар. Бұл мәселені Құрылтайда талқылаймыз», – деді бірінші вице-министр.
 

«Біз 2026 жылды 2025 жылдың шілде-тамыз айларында жоспарладық. Сол кезде курс 540, тіпті 550-554 теңге болды. Сол динамикаға қарап, осындай бағам болады деп күттік. Сондықтан биылғы жоспарымызда 540 теңге болды», – деді Азамат Әмрин.

Оның айтуынша, биылғы валюта бағамының динамикасы ескеріліп, 2027 жылға арналған есептеулерде доллардың бағамы 480 теңге деңгейінде алынған.

Яғни бюджет жобасындағы бұл көрсеткіш — нақты бекітілетін айырбас бағамы емес, бюджеттік жоспарлау кезінде пайдаланылатын болжамды көрсеткіш.
 

Мәселен, тұрғындардың бірі:

«Тех су қайда екен, неге жоқ, қашан қосылады, себебі не? 30-183 үйде кешеден жоқ, жауап берсеңіз», – деп жазған.

Тағы бір жазбада 12-64 үйдің тұрғыны техникалық судың бір күннен бері жоқ екенін айтып, оның қашан берілетінін сұраған.

Ал басқа тұрғын:

«ОДС ГКП КЖСА, где питьевая вода в 7-7? Уже несколько дней не могут заварить трубу», – деп шағымданған.

Яғни тұрғындардың жазбаларында мәселенің тек судың уақытша тоқтатылуы емес, оның нақты қашан берілетіні мен үзілістің себебіне қатысты екені байқалады.

Мәселе ОКҚ брифингінде көтерілді

Осы шағымдарға байланысты Newsroom.kz тілшісі 17 қыркүйекте өткен «Елімізде суару маусымының аяқталуы туралы» брифингте  ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігі Су ресурстарын реттеу, қорғау және пайдалану комитетінің төрағасы Сейілбек Серғазыұлы  Нұрымбетовке сұрақ қойды.

Маңғыстау облысы тұрғындары орналасқан чаттарда Ақтауда ауызсу және техникалық судың бірнеше күн бойы берілмей жатқаны туралы шағымдар жиі кездесетінін айтып, бұл мәселенің министрлікке белгілі ме? Сондай-ақ Ақтауда су берудегі мұндай үзілістердің негізгі себебі неде және қазіргі таңда мәселені шешу үшін қандай нақты шаралар қабылданып жатқаны сұралды.

Алайда министрлік өкілі бұл сұрақ бойынша нақты жауап бере алмады. Оның айтуынша, елді мекендерді ауызсумен қамтамасыз ету мәселесі негізінен басқа мемлекеттік орган мен жергілікті атқарушы органдардың құзыретіне жатады.

«Бұл сұрақты арнайы баспасөз қызметі арқылы жазып алып, тиісті органдарға жеткіземіз», – деді спикер.
 

Су мәселесі бұған дейін де көтерілген

Ақтаудағы су мәселесі бұған дейін де бірнеше рет көтерілген. Ашық деректерде қала тұрғындарының су сапасы мен су беру тәртібіне қатысты шағымдары кездеседі. Мәселен, 17 қыркүйектегі ақпаратта Ақтаудың 3-шағынауданындағы №146 үй тұрғындары төрт күн бойы крандарынан ауызсудың орнына техникалық су ағып жатқанын айтқан.  Ал қазіргі жағдайда Ақтау тұрғындарының әкімдік чаттарындағы жаңа шағымдары мәселенің әлі де тұрғындар үшін өзекті екенін көрсетеді.

Әзірге Ақтау тұрғындары судың нақты қашан берілетінін және бірнеше күндік үзіліске не себеп болғанын білмей отыр. Newsroom.kz редакциясы осы мәселеге қатысты жауапты органдардан ресми түсініктеме күтеді.

Жоба әзірге дайындық кезеңінде

Түркі мемлекеттері ұйымының бас хатшысы Кубанычбек Омуралиевтің айтуынша, қазір тиісті дайындық жұмыстары жүргізіліп жатыр.

«Бес ел — Түркия, Әзербайжан, Қырғызстан, Қазақстан және Өзбекстан. Жобаны мүмкіндігінше қысқа мерзімде аяқтау үшін дайындық жұмыстары жалғасуда», — деді ол.

Қазіргі уақытта нақты іске қосу мерзімі жарияланған жоқ.

Қазақстандықтар қай елдерге жеке куәлікпен бара алады?

Қазір Қазақстан азаматтары Ресей мен Қырғызстанға жеке куәлікпен кіре алады.

Сондай-ақ Қазақстан мен Армения арасында шекараны жеке куәлікпен кесіп өтуге мүмкіндік беретін келісім жасалған. Алайда қазіргі таңда екі ел арасындағы сапарлар үшін паспорт талап етіледі.

Қазақстан мен Өзбекстан да азаматтардың екі ел арасында жеке куәлікпен қатынауын жеңілдету мәселесін талқылап жатыр.

Егер жаңа жоба іске асса, Қазақстан азаматтарының Түркия, Әзербайжан, Қырғызстан және Өзбекстанға баруы үшін шетелдік паспорт қажет болмауы мүмкін.
 

Спортшы зауытта жұмыс істеген

Әділ Тілектес керамикалық плитка өндіретін зауытта еңбек еткен. Марқұмның жақындарының айтуынша, ол отбасын асырау үшін спортпен қатар өндірісте жұмыс істеген. Оқиға кезінде спортшы биіктікте жұмыс істеген және электр тогына түскеннен кейін төменге құлаған. 

Әділ Тілектес есту қабілеті бұзылған спортшылар арасында Қазақстан намысын қорғаған. Ол грек-рим және еркін күреспен айналысып, республикалық және халықаралық жарыстарда жүлдеге ие болған. 2018 жылы 55 келіге дейінгі салмақта Қазақстан чемпионы атанса, 2019 жылы 60 келіге дейінгі салмақта ел біріншілігінде жеңімпаз болған. 

Қайғылы оқиға тергеліп жатыр

Шымкент қалалық полиция департаментінің мәліметінше, қазіргі уақытта оқиғаның барлық мән-жайын анықтауға бағытталған тергеу амалдары жүргізілуде. Тергеу мүддесіне байланысты өзге ақпарат әзірге жарияланбайды. 

Марқұмның артында жұбайы мен екі баласы қалды. 

Өртпен күреске мамандар жұмылдырылды

Тілсіз жауды ауыздықтауға мемлекеттік орман күзетінің қызметкерлері мен арнайы техника тартылған. «Қазавиаорманқорғау» мамандары жағдайды әуеден бақылап, жердегі өрт сөндіру жұмыстарына қолдау көрсетуде.

Өрттер бақылауда

Қазіргі таңда мамандар өрт ошақтарын оқшаулап, толық сөндіру жұмыстарын жүргізіп жатыр. Жағдай тұрақты бақылауда.
 

— Жасушасыз көкжөтел компоненті бар вакциналардың құрамында иммундық жауаптықалыптастыруға қажетті қоздырғыштың жекелегентазартылған компоненттері болады.

Алайда мұнда ең маңыздысы – вакцина түрінеқарамастан, оның қауіпсіздігін бағалау тіркеуденкейін аяқталмайды. Алдымен қауіпсіздік клиникағадейінгі және клиникалық зерттеулер аясындазерделенеді, содан кейін вакцина нарыққашыққаннан кейін фармакологиялық қадағалаушеңберінде бақылау жалғасады.

Дәл осы тіркеуден кейінгі бақылау деректеріклиникалық зерттеулер кезеңінде қалыптасқанқауіпсіздік бейінін толықтыруға және нақтылауғамүмкіндік береді.

— Егер вакцина клиникалық зерттеулерденөткен болса, оны бақылауды не үшінжалғастыру қажет?

— Себебі ешбір клиникалық зерттеу препараттыкейіннен жаппай қолданудың барлық жағдайларынтолық қамти алмайды.

Тіркеуден кейін вакцина әртүрлі жастағы жәнеденсаулық жағдайы әртүрлі адамдарды қосаалғанда, анағұрлым көп адамға қолданылады. Сондықтан тіркеуден кейінгі бақылау қауіпсіздіктібақылау жүйесінің маңызды бөлігі болыптабылады.

Қазақстанда 2025 жылы дәрілік заттарға күдіктудырған жағымсыз реакциялар туралы 2 966 хабарлама келіп түсті. Оның ішінде бірхабарлама жасушасыз көкжөтел компоненті бар вакцинаға қатысты болды. Реакция күрделіемес және алдын ала болжанған - бас ауруыболды.

Осындай әрбір көрсеткіштің артында бағалаудыжәне қолда бар басқа деректермен салыстырудықажет ететін ақпарат тұр.

— Мынадай жағдайды елестетейік: адамғавакцина егілді, ал бірнеше сағаттан немесекүннен кейін оның жағдайы нашарлады. Бұлвакцинаның жағымсыз реакциясы болыпсанала ма?

— Міндетті түрде емес. Егер вакцинациядан кейінадамда қандай да бір симптомдар пайда болсанемесе оның жағдайы нашарласа, бұл туралыақпарат одан әрі бағалау үшін фармакологиялыққадағалау жүйесіне түсуі тиіс.

Оқиғаның вакцинациядан кейін бірнеше сағатнемесе күн өткен соң орын алуының өзі оныңсебебі вакцина болғанын білдірмейді. Уақытбойынша байланыстың болуы қосымша талдаудықажет етеді.

Мамандар вакцинацияның қашан жүргізілгенінжәне алғашқы симптомдардың қашан пайдаболғанын, пациентте қандай аурулар болғанын, оның басқа дәрілік препараттарды қабылдаған-қабылдамағанын және денсаулық жағдайына тағықандай мән-жайлар әсер етуі мүмкін екенінзерделейді.

Қолда бар барлық ақпарат негізінде ықтимал себеп-салдарлық байланыс бағаланып, туындағанжағдайдың вакцинациямен байланысты болуымүмкін бе екені анықталады.

— Онда «сары карта» дегеніміз не?

— Негізінде, бұл күдік тудырған жағымсыз реакция туралы хабарлауға мүмкіндік беретін құралдардыңбірі.

Бұл ретте «сары карта» препараттың қауіпті екенітуралы қорытынды емес. Бұл фармакологиялыққадағалау жүйесі аясында тіркеліп, бағалануы тиісоқиға туралы хабарлама.

Вакциналарға қатысты иммундаудан кейінгіжағымсыз көрініс (ИКЖК) ұғымы да қолданылады. Вакцинациядан кейін қандай да біржағдайдың туындауы оның вакцинадан болғанынбілдірмейді. Сондықтан кейінгі бағалау аса маңызды.

— Хабарлама түскеннен кейін не болады? Оны жай ғана дерекқорға енгізе ме?

— Жоқ. Хабарламаны тіркеу – тек алғашқы кезең.

Сарапшылар алынған ақпаратты талдайды, оны препараттың қауіпсіздігі туралы бұрыннан белгілідеректермен салыстырады және белгілі бірреакциялардың қайталануын, олардың сипатынемесе жиілігінің өзгеруін бағалайды.

Егер жаңа немесе әдеттен тыс заңдылықанықталса, ол қосымша бағалауды қажет ететінықтимал қауіпсіздік сигналы ретінде қарастырылуымүмкін.

— Бір ғана «сары карта» вакцинаны қосымшатексеруге негіз бола ала ма?

— Иә. Әрбір хабарламаның маңызы бар. Алайдапрепараттың қауіпсіздігі туралы шешім бір ғанажағдайдың негізінде автоматты түрдеқабылданбайды.

Фармакологиялық қадағалау ақпараттыңжиынтығына негізделеді. Егер мамандарқайталанатын жағдайларды немесе бұрын белгісізболған реакцияны байқаса, тереңдетілген бағалаужүргізіледі.

Сондықтан жекелеген хабарламаның өзі маңызды: бүгін ол бір ғана жағдай болып көрінуі мүмкін, ал кейін белгілі бір заңдылықты анықтауға мүмкіндікберетін деректердің бір бөлігіне айналуы ықтимал.

— Ал егер жаңа қауіп шынымен анықталса ше?

— Мұндай жағдайда фармакологиялыққадағалаудың міндеті – оны жай ғана тіркеу емес, оның маңыздылығын бағалап, қосымшашаралардың қажеттілігін анықтау.

Бағалау нәтижелеріне қарай препарат туралыақпарат жаңартылуы, қауіптерді барынша азайтушаралары күшейтілуі немесе басқа да реттеушілікшаралар қабылдануы мүмкін.

— Жасушасыз көкжөтел компоненті бар вакциналар бойынша жеке деректер бар ма?

— Иә. Қазақстанда соңғы бес жылда, 2021–2025 жылдар аралығында, фармакологиялық қадағалаужүйесінде жасушасыз көкжөтел компоненті бар вакциналарды қолдануға байланысты бір хабарламатіркелген.

Вакцинацияның қауіпсіздігін бағалау кезіндеаурудың өзінен туындайтын қауіптерді де ескерумаңызды. Көкжөтел әсіресе ерте жастағы балалар, ең алдымен нәрестелер үшін қауіпті. Ауру ауырасқынуларға, соның ішінде пневмонияға, ал жекелеген жағдайларда өлімге әкелуі мүмкін.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымыныңдеректері бойынша, 2025 жылы әлемдекөкжөтелдің 264 мыңнан астам жағдайы тіркелген. ДДСҰ бағалауы бойынша, 2014 жылы көкжөтелбес жасқа дейінгі балалар арасында шамамен 160,7 мың өлім жағдайына себеп болған.

Вакцинация көкжөтелдің алдын алудың негізгітәсілі болып қала береді және балаларда аурудыңауыр өту қаупін төмендетуге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар вакциналардың қауіпсіздігі олартіркелгеннен кейін де бақылауда болады. Жағымсыз көріністер туралы келіп түскен әрбірхабарламаны мамандар қарайды. Мұндайхабарламаның тіркелу фактісінің өзі жағымсызқұбылыстың вакцинациядан туындағанынбілдірмейді. Ықтимал себеп-салдарлықбайланысты анықтау үшін жеке бағалаужүргізіледі.

Фармакологиялық қадағалаудың халықаралықдерекқорлары ең алдымен қауіпсіздікке қатыстыықтимал сигналдарды уақтылы анықтау үшінпайдаланылады. Енгізілген дозалар санын жәнекейінгі бағалау нәтижелерін ескермей, тіркелгенхабарламалардың абсолюттік саны асқынулардыңжиілігін анықтауға немесе нақты вакцинаныңқауіпсіздігі туралы қорытынды жасауға мүмкіндікбермейді.

Сондықтан вакцинацияны бағалау кезінде ықтималжағымсыз реакцияларды ғана емес, көкжөтелдіңөзінен туындайтын қауіптерді де, әсіресе ең осалтоп – ерте жастағы балалар үшін болатынқауіптерді ескеру маңызды.

— Вакцинациядан кейінгі жағымсыз реакция туралы хабарламаны көрген қарапайым адамқандай қорытынды жасауы керек?

— Бір ғана жағдай немесе жарияланым негізіндевакцинаның қауіпсіздігі туралы қорытындыжасауға болмайды.

Мамандар үшін барлық деректердің жиынтығымаңызды. Сондықтан күдік тудырған реакциялартуралы хабарламаларды жинап, талдау қажет, алайда хабарламаның болуының өзі вакцинаменсебеп-салдарлық байланыстың дәлелденгенінбілдірмейді.

Заманауи фармакологиялық қадағалау жүйесі дәлосы мақсатта жұмыс істейді – препараттыңқауіпсіздігін бақылау оны қолданудың бүкілкезеңінде жалғасуы үшін.

Қауіпсіздікті бақылау тіркеумен аяқталмайды

Вакцинаның зертханадан пациентке дейінгі жолытіркеу куәлігін берумен аяқталмайды. Клиникалықзерттеулер бастапқы деректер жиынтығынқалыптастырады, ал фармакологиялық қадағалаупрепараттың нақты медициналық тәжірибеде өзінқалай көрсететінін бақылауға мүмкіндік береді.

Бұл жүйеде тізбектің әрбір бөлігі маңызды: пациенттің немесе медицина қызметкерініңхабарламасы, оны мамандардың талдауы, ықтималсигналды анықтау және қажет болған жағдайдатиісті шараларды қабылдау.

Сондықтан «сары карта» – вакцинаның қауіптіекенінің дәлелі емес. Бұл күдік тудырған жағымсызреакциялар туралы ақпарат алуға және вакциналарнарыққа шыққаннан кейін де олардың қауіпсіздігінбағалауды жалғастыруға мүмкіндік беретінфармакологиялық қадағалау жүйесініңқұралдарының бірі.

Еске сала кетейік, дәрілік препаратқа немесевакцинаға жағымсыз реакция туралы ndda.kz сайты немесе DariKZ мобильді қосымшасыарқылы хабарлауға болады. Әрбір осындайхабарламаны мамандар фармакологиялыққадағалау аясында қарайды.

Жергілікті әкімшілік өкілінің мәліметінше, құтқарушылар 82 адамның денесін шығарған. Сонымен қатар 50 адам жарақат алған. Үйінді астында қалғандардың нақты саны әзірге белгісіз.

Құтқару жұмыстары жалғасып жатыр. Алайда оқиға орнында арнайы техника мен кәсіби құтқару топтарының жетіспеуі жұмыстарды қиындатып отыр. Тірі қалған кеншілердің айтуынша, адамдарды іздеу жұмыстарына негізінен қарапайым құралдар қолданылған.

Әл-Зара кенішінде жұмысшылар тиісті қауіпсіздік талаптары сақталмайтын бейресми жағдайда алтын өндірген. Батыс Кордофан аймағын Судан армиясымен соғысып жатқан Жедел қолдау күштері (RSF) бақылауда ұстап отыр.

Құтқару жұмыстары аяқталған жоқ, сондықтан құрбандар саны әлі де өзгеруі мүмкін.

Алдын ала мәлімет бойынша, 50 жастағы автобус жүргізушісі солға бұрылу кезінде көлікті басқара алмай, жолда тұрған JETOUR X70 автокөлігіне соғылған.

Жол-көлік оқиғасы салдарынан зардап шеккендер бар. Оларға қажетті медициналық көмек көрсетіліп жатыр.

Қазіргі уақытта полиция оқиғаның барлық мән-жайын анықтап жатыр. Аталған факті бойынша тексеру жүргізілуде. Оның нәтижесі бойынша түпкілікті процессуалдық шешім қабылданады.
 

Қазір Қазақстан мен Корея арасында құны 4 млрд доллардан асатын 51 бірлескен жоба жүзеге асырылып жатыр. Ынтымақтастықтың негізгі бағыттары қатарында өнеркәсіп, инвестиция, көлік және логистика, цифрлық технологиялар, жасанды интеллект, ауыл шаруашылығы және стратегиялық маңызды минералдарды игеру бар. (Akorda.kz⁠)

Президент көлік-логистика саласындағы ынтымақтастыққа да тоқталды. Қазақстан Орта дәліздің өткізу қабілетін алдағы екі жылда жылына 6 млн тоннадан 10 млн тоннаға дейін арттыруды жоспарлап отыр. Бұл бағыт Қазақстанның Еуропа мен Азия арасындағы транзиттік байланысты дамыту жоспарларымен байланысты. 

Сонымен қатар Қазақстанда кореялық технологиялар мен сараптаманы тартуға бағытталған бірқатар жаңа бастама ұсынылды. Атап айтқанда, Астанада «Орталық Азия – Корея» озық технологиялар орталығын құру ұсынылды.

Ауыл шаруашылығы саласында өндіріс, өнімді терең өңдеу және экспортты қамтитын бірлескен кластер құру мәселесі де көтерілді. Бұл бағыт Қазақстанның агроөнеркәсіптік әлеуетін кореялық технологиялармен ұштастыруды көздейді.

Президент бұған қоса сирек кездесетін және стратегиялық маңызды металдарды терең өңдеу саласындағы әріптестіктің маңызын атап өтті. Кореяның технологиялық мүмкіндіктері мен Қазақстанның табиғи ресурстық әлеуетін біріктіру жаңа өндірістерді дамыту бағыттарының бірі ретінде қарастырылып отыр.

Бұған дейін, 15 қыркүйекте Сеулде Қазақстан мен Кореяның іскерлік дөңгелек үстелі өтіп, оның аясында бірқатар ынтымақтастық құжатына қол қойылған. Мәселен, QazIndustry мен Корея өнеркәсіптік экономика және сауда институты (KIET) өзара түсіністік туралы меморандум жасасты.

Сондай-ақ Қазақстан Президентіне Кореямен бірлескен инвестициялық жобалар таныстырылды. Олардың қатарында Алматыдағы автокомпоненттер өндірісін оқшаулау, Қостанайдағы KIA локализация орталығы, медициналық ультрадыбыстық диагностикалық жүйелер өндірісі, Алматыдағы көпсалалы аурухана және дрондар өндіру жобалары бар. 

Бұдан бөлек, Қазақстан мен Корея президенттері арасындағы келіссөздер барысында екіжақты ынтымақтастықты болашаққа бағдарланған жан-жақты стратегиялық әріптестік деңгейіне көтеру жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілгені хабарланды. 

Ол жүргізушілерге жарақат алғанын айтып, емделуге өтемақы талап еткен. Жүргізушілердің бірі оның сөзіне сеніп, ер адамға 250 мың теңге аударған. Кейін тағы бір жүргізушіден 200 мың теңге алған.

Осылайша ер адам жалған қойылым арқылы жалпы 450 мың теңге иемденген.

Алайда оның әрекеті ұзаққа созылмаған. Жүргізушілердің бірі жағдайға күмән келтіріп, полицияға жүгінген. Тексеру барысында ер адамның алдау тәсілі әшкереленді.

Қазіргі уақытта аталған факті бойынша тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Құқық қорғау органдары оқиғаның барлық мән-жайын анықтауда.

Полиция азаматтарды жолдағы күмәнді жағдайларға сақтықпен қарап, ақша аудармас бұрын ақпаратты тексеруге шақырады.
 

Депозиттердің шарттары бір-бірінен ерекшеленеді. Мәселен, қаражатты толықтыруға және белгілі бір жағдайларда шешіп алуға мүмкіндік беретін салымдар бойынша мөлшерлеме әдетте төменірек болады. Мұндай санатта қыркүйек айындағы ең жоғары номиналды мөлшерлеме 15,4% деңгейінде көрсетілген. Бұл — Freedom Bank-тің 13 айлық «Копилка» депозиті.

Ал депозитті толықтыруға болады, бірақ салымнан ақша шешіп алуға болмайтын өнімдер арасында KMF Банктің үш айлық «Депозит плюс с пополнением» депозиті 18,27%-ға дейінгі номиналды мөлшерлемені ұсынады. Банктің ресми сайтында бұл өнім бойынша ЖТСМ 20%-ға дейін жететіні көрсетілген. 

Ақша шешуге де, толықтыруға да мүмкіндік бермейтін жинақ салымдары бойынша да мөлшерлемелер жоғары. Мысалы, қыркүйектегі салыстыруда ForteBank-тің үш айлық жинақ депозиті бойынша номиналды мөлшерлеме 17,6% деп көрсетілген. 

Айта кетейік, номиналды мөлшерлеме мен жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесін (ЖТСМ) шатастырмау қажет. Депозиттерді салыстырған кезде капиталдандыру, салым мерзімі, толықтыру мүмкіндігі және мерзімінен бұрын ақша алу шарттары да маңызды.

Бұған қоса, банктердің мөлшерлемелері уақыт өте өзгеруі мүмкін. Мысалы, 2026 жылғы 4 қыркүйекте Қазақстан Ұлттық Банкі базалық мөлшерлемені 50 базистік тармаққа төмендетіп, 16,25% деңгейіне белгіледі. Бұл шешім депозит нарығындағы мөлшерлемелерге де әсер етуі мүмкін.

Қаржы нарығындағы ұсыныстарды салыстырғанда тағы бір ерекшелікке назар аударған жөн: кейбір банктер онлайн және бөлімше арқылы ашылған депозиттерге әртүрлі мөлшерлеме ұсынуы мүмкін. Сондай-ақ жаңа клиенттерге немесе жалақы жобасына қатысушыларға арнайы шарттар қарастырылуы ықтимал.
 

Жол-көлік оқиғасы салдарынан қыз бала алған жарақатынан қаза тапты.

Оқиғадан кейін полиция қызметкерлері көлік жүргізушісін ұстаған. Ол уақытша ұстау изоляторына қамалды.

Қазіргі уақытта аталған факті бойынша тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Құқық қорғау органдары жол апатының барлық мән-жайын, оның ішінде оқиғаның нақты себептері мен жағдайларын анықтауда.

Полиция жол қозғалысына қатысушыларды жол ережесін қатаң сақтап, елді мекендерде көлік жүргізу кезінде барынша мұқият болуға шақырды.

Тергеу қорытындысы бойынша жүргізушінің жауапкершілігіне қатысты түпкілікті процессуалдық шешім қабылданады.

Каринованың айтуынша, бүгінгі таңда тарихи сана тек оқулықтар мен ғылыми еңбектер арқылы қалыптаспайды. Әлеуметтік желілер мен цифрлық платформалардың ықпалы артып, әсіресе жастар Қазақстан тарихы туралы ақпаратты TikTok, Instagram және YouTube арқылы жиі алады.

Осыған байланысты депутат әлеуметтік желілерде тарихи тақырыптағы күмәнді немесе бұрмаланған ақпараттың таралуына дер кезінде кәсіби жауап беретін жүйе қажет екенін айтты.

Сонымен қатар ол ақпараттық саясаттың міндеті мемлекеттік бастамаларды жариялаумен ғана шектелмеуі керек екенін жеткізді. Оның пікірінше, реформалардың мақсаты мен нәтижесін азаматтарға түсінікті тілде жеткізетін журналистикаға да мән берген жөн.

Депутат Үкіметке бес ұсыныс жасады. Олар:

•⁠  ⁠ұлттық тарихи сананы мемлекеттік ақпараттық саясаттың басым бағыттарының бірі ретінде айқындау;
•⁠  ⁠Қазақстан тарихына қатысты контенттің ғылыми негізділігі мен деректілігін қамтамасыз ететін жүйе қалыптастыру;
•⁠  ⁠тарихи жад пен ұлттық құндылықтарды дәріптейтін заманауи медиа-жобаларды қолдау;
•⁠  ⁠TikTok, Instagram және YouTube платформаларында Қазақстан тарихын заманауи әрі түсінікті форматта насихаттайтын жобаларды іске қосу;
•⁠  ⁠тарихқа қатысты жалған және бұрмаланған ақпаратқа жедел жауап беретін тетік қалыптастыру.