Қалалық әкімдіктің мәліметінше, бұл бастама тек әлеуметтік көмек көрсетуге емес, ең алдымен қоғамдық сананы өзгертуге, стереотиптерді азайтуға және инклюзия мәдениетін қалыптастыруға бағытталған.
Инклюзияның институционалдық дамуы
Алматыда инклюзивті саясатты жүзеге асыру үшін арнайы үйлестіру алаңдары мен кеңестер тұрақты жұмыс істейді. Мұнда мемлекеттік органдар, үкіметтік емес ұйымдар және азаматтық сектор өкілдері бірігіп шешім қабылдайды. Бұл тәсіл инклюзияны жоғарыдан төмен қарай ғана емес, қоғамның барлық деңгейінде дамытуға мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары қалада инклюзивті инфрақұрылымды дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. Мысалы, 2030 жылға дейін қаладағы ондаған мың нысанды бейімдеу жоспарланған, ал қазіргі таңда мыңдаған әлеуметтік және қоғамдық объектілер бейімделген.
Инклюзивті білім беру – басты бағыттардың бірі
Алматыдағы инклюзияның ең маңызды бағыты – білім беру жүйесі. Қалада инклюзивті білім беру 2016 жылдан бастап жүйелі түрде енгізіліп келеді.
Қазіргі таңда:
7,5 мыңнан астам бала инклюзивті біліммен қамтылған
212 мектепте инклюзивті оқыту шарттары жасалған
Оқушыларға 1100-ден астам педагог-психолог, логопед және ассистенттер қызмет көрсетеді
Бұл көрсеткіштер Алматыда инклюзивті білім беру тек формалды емес, нақты жүйелік деңгейде дамып жатқанын көрсетеді. Мамандардың айтуынша, инклюзия тек пандус немесе техникалық қолжетімділік емес, ол – әр баланың жеке қажеттілігін ескеретін білім беру тәсілі.
Еңбек нарығы және әлеуметтік бейімдеу
Инклюзия тек білім беру саласымен шектелмейді. Қалада ерекше қажеттілігі бар азаматтарды еңбекке бейімдеу бағдарламалары да кеңейіп келеді. Жыл басынан бері мыңдаған адам жұмыспен қамту жобаларына тартылған, соның ішінде «JobCoach» сияқты бастамалар жұмысқа орналасуға қолдау көрсетеді.
Бұл бағыт әлеуметтік тәуелділікті азайтып, азаматтардың экономикалық белсенділігін арттыруға бағытталған.
Инфрақұрылым және қолжетімді орта
Қолжетімді қалалық орта құру – «Инклюзивті Алматы» саясатының негізгі тіректерінің бірі. Қалада қоғамдық көлік, әлеуметтік мекемелер, білім беру және медициналық нысандарды бейімдеу жұмыстары жүргізілуде.
Қазіргі деректерге сәйкес:
4 300-ден астам объект мүмкіндігі шектеулі адамдарға бейімделген
Бейімделген инфрақұрылым үлесі жыл сайын артып келеді
Қалалық жоспарлау кезінде «әмбебап дизайн» қағидаты енгізілуде.
Бұл қала кеңістігін барлық азаматтар үшін тең дәрежеде қолжетімді етуге бағытталған маңызды қадам.
Қоғамдық көзқарас және мәдени өзгеріс
Инклюзияның ең күрделі бөлігі – инфрақұрылым емес, қоғамның көзқарасын өзгерту. Алматыда жүргізіліп жатқан ақпараттық және ағартушылық бағдарламалар осы мақсатты көздейді.
Мамандардың пікірінше, негізгі міндеттердің бірі:
- мүгедектік туралы стереотиптерді азайту
- қоғамда теңдік пен құрмет мәдениетін қалыптастыру
- инклюзияны «ерекше топқа көмек» емес, жалпы әлеуметтік норма ретінде қабылдату
Осы тұрғыда инклюзивті саясат тек әлеуметтік сала емес, қоғамдық сана эволюциясының бір бөлігі ретінде қарастырылуда.
«Инклюзивті Алматы» – бұл тек бағдарлама емес, қаланың даму философиясының бір бағыты. Білім беру, инфрақұрылым, еңбек нарығы және қоғамдық мәдениет қатар дамып, инклюзия кешенді жүйеге айналып келеді.
7,5 мыңнан астам баланың инклюзивті білім алуы, мыңдаған бейімделген нысандар және тұрақты институционалдық реформалар Алматының тең мүмкіндіктер қаласына айналу жолындағы нақты қадамдарын көрсетеді.
Бұл үрдіс жалғасқан сайын инклюзия қала өмірінің ажырамас стандартына айналуы ықтимал.
