Соңғы жылдары Қазақстанның сот жүйесінде цифрландыру қарқыны күшейіп, сот қызметтерінің басым бөлігі электронды форматқа көшірілді.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты мен «Сот кабинеті» электронды жүйесінің деректеріне сәйкес, азаматтардың сотқа жүгіну, талап-арыз беру және процестерді бақылау қызметтерінің көп бөлігі онлайн режимде жүзеге асады. 2024–2025 жылдары электронды сот сервистерін пайдалану деңгейі айтарлықтай өсіп, сот ісін жүргізудің ашықтығын арттыруға мүмкіндік берді. Бұл өз кезегінде бюрократиялық кедергілерді азайтып, азаматтардың құқықтық қолжетімділігін кеңейтті.
Жаңа конституциялық өзгерістер сот жүйесінің институционалдық тәуелсіздігін күшейтуге бағытталған. Сарапшылардың пікірінше, билік тармақтары арасындағы теңгерімді нығайту соттардың шешім қабылдау еркіндігін арттырып, құқық үстемдігі қағидатын күшейтеді. Бұл бағытта судьяларды іріктеу және тағайындау рәсімдері де кезең-кезеңімен жетілдірілуде.
Алматы қаласында өткізілген құқықтық форумдар мен сараптамалық кездесулерде цифрлық сот қызметтерін дамыту ерекше атап өтілді. Соның ішінде онлайн сот отырыстары, электронды құжат айналымы және қашықтан қатысу тетіктері азаматтардың уақыт шығынын қысқартып, сот жүйесінің тиімділігін арттырып отыр. 2023–2026 жылдар аралығында электронды сервистердің кеңеюі сот процестерін жеделдетуге ықпал еткені ресми түрде көрсетілген.
Сонымен қатар, Дүниежүзілік банк пен World Justice Project ұйымдарының бағалаулары құқық үстемдігі мен сот жүйесінің ашықтығы кез келген елдің институционалдық дамуына тікелей әсер ететінін көрсетеді. Қазақстан да осы индекстер аясында сот жүйесін реформалау арқылы халықаралық стандарттарға жақындауға ұмтылуда.
Цифрландыру бағыты аясында Алматыда сот қызметтерін толық электронды форматқа көшіру, жасанды интеллект элементтерін енгізу және процестік ашықтықты арттыру жоспарланып отыр. Бұл өзгерістер азаматтардың сотқа деген сенімін күшейтіп, құқық қорғау жүйесінің тиімділігін жаңа деңгейге шығаруға бағытталған.
Жалпы алғанда, Алматыдағы сот реформалары тек әкімшілік жаңғырту емес, сонымен бірге құқықтық мәдениетті трансформациялау процесі болып отыр. Ашықтық, жылдамдық және цифрлық қолжетімділік – жаңа сот жүйесінің негізгі қағидаттарына айналуда.
