Қазақстанның мемлекеттік басқаруды реформалау жөніндегі құжаттарына сәйкес, «ашық үкімет» қағидатын дамыту негізгі басымдықтардың бірі ретінде белгіленген. Бүгінде ел бойынша open data.gov.kz платформасында 7 000-нан астам ашық деректер жиынтығы жарияланған, ал азаматтар мен бизнес өкілдері бұл деректерді аналитика, мониторинг және қоғамдық бақылау мақсатында пайдалана алады. Бұл деректерге қолжетімділік мемлекеттік шешімдердің ашықтығын күшейтудің маңызды құралына айналды.
Алматыда қоғамдық тыңдаулар мен онлайн консультациялар жүйесі кеңейтіліп, қала тұрғындары инфрақұрылымдық жобаларға, бюджет жоспарлауына және әлеуметтік бағдарламаларға тікелей қатысу мүмкіндігіне ие болуда. Мұндай тәжірибе «қатысу бюджеті» (participatory budgeting) элементтері арқылы жүзеге асырылып, азаматтардың ұсыныстары негізінде бірқатар жобалар іске асырылды. Бұл модель әлемдік тәжірибеде де тиімділігімен танылған: Дүниежүзілік банк деректеріне сәйкес, қатысу бюджеті енгізілген қалаларда қоғамдық сенім деңгейі орта есеппен 10–15% жоғары болады.
Цифрландыру бағыты бюрократиялық рәсімдерді азайтуда шешуші рөл атқарып отыр. Қазақстанда eGov.kz платформасы арқылы 500-ден астам мемлекеттік қызмет электронды форматқа көшірілген, олардың көп бөлігі толық автоматтандырылған. Бұл азаматтарға анықтамалар алу, өтініш беру және тіркеу рәсімдерін бірнеше минут ішінде орындауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде әкімшілік қызметтерді алу уақыты бірнеше есе қысқарған.
Сонымен қатар, мемлекеттік органдарда ішкі процестерді автоматтандыру жүйелері енгізілуде. Электронды құжат айналымы мен цифрлық қолтаңба технологиялары қағазбастылықты азайтып, шешім қабылдау жылдамдығын арттырды. Әділет министрлігі мен Цифрлық даму министрлігінің деректеріне сәйкес, электронды құжат айналымы енгізілген ұйымдарда әкімшілік процестердің орташа уақыты 30–40% қысқарған.
Алматы қаласында ашық деректер мен цифрлық платформаларды дамыту тек мемлекеттік басқарумен шектелмей, қоғамдық бақылауды күшейтуге де ықпал етуде. Азаматтар қалалық жобалардың орындалуын онлайн бақылап, бюджеттік шығындар туралы ақпаратқа еркін қол жеткізе алады. Бұл Transparency International зерттеулерінде көрсетілгендей, ашықтық деңгейі жоғары елдерде жемқорлық тәуекелін төмендетудің маңызды факторы болып саналады.
Сарапшылардың пікірінше, ашық басқару моделіне көшу тек технологиялық өзгеріс емес, сонымен қатар басқару мәдениетінің трансформациясы болып табылады. Мемлекеттік органдардың қоғаммен кері байланысын күшейтуі шешімдердің сапасын арттырып, әлеуметтік сенімді нығайтады.
Жалпы алғанда, Алматыдағы бюрократиялық кедергілерді азайтуға бағытталған реформалар цифрландыру, ашық деректер және азаматтардың қатысуын кеңейту арқылы жүзеге асырылып отыр. Бұл өзгерістер қаланы заманауи, ашық және тиімді басқару үлгісіне жақындатып, мемлекеттік қызмет сапасын жаңа деңгейге көтеруде.
