Әбу Райхан әл-Бируни атындағы III халықаралық химия олимпиадасы (Abu Rayhan Biruni International Chemistry Olympiad – ARBIChO) 2026 жылғы 3–10 қараша аралығында Өзбекстанның Нүкіс қаласында ұйымдастырылды. Білім сайысына әлемнің 32 елінен келген оқушылар қатысты. Олардың қатарында Қазақстан, Ресей, Өзбекстан, Коста-Рика, Сауд Арабиясы, Израиль, Моңғолия, Таиланд, Малайзия, Тәжікстан және Катар елдерінің өкілдері болды.

Олимпиаданың негізгі мақсаты – қатысушылардың химия пәні бойынша теориялық білімін және практикалық қабілетін бағалау. Зияткерлік дода екі кезеңнен тұрды: теориялық және эксперименттік. Қатысушылар күрделі химиялық есептерді шығарып, ғылыми заңдылықтарды түсіну мен зертханалық тәжірибелерді орындау бойынша бақ сынады.

Осылайша, «NURORDA» оқушылары халықаралық деңгейдегі білім додасында жоғары нәтиже көрсетіп, Қазақстан қоржынына екі медаль салды.

Мұндай жағдайларға желсіздік, баяу жел, тұман және температуралық инверсия жатады. Бұл құбылыстар зиянды қоспалардың атмосферада таралуын қиындатып, олардың жерге жақын ауа қабатында жиналуына әсер етеді.

Соның салдарынан елді мекендердегі ауа сапасы нашарлауы мүмкін. Әсіресе тыныс алу және жүрек-қан тамырлары жүйесінің созылмалы аурулары бар адамдарға, аллергиясы бар тұрғындарға, балалар мен қарттарға сақ болған жөн.

Мамандар мүмкіндігінше ашық ауада ұзақ уақыт жүрмеуге, әсіресе көлік жолдары мен өнеркәсіп нысандарының маңында болуды шектеуге кеңес береді. Сонымен қатар даладағы қарқынды дене жаттығуларын азайтып, спортпен жабық ғимараттарда айналысқан дұрыс.

Айта кетейік, қолайсыз метеорологиялық жағдайлар зиянды заттардың шекті мөлшерден міндетті түрде асып кеткенін білдірмейді. Бұл — атмосферадағы ластаушы заттардың табиғи жолмен таралуына кедергі келтіретін ауа райы факторлары.

Сондай-ақ қатысушылар қазба отындарына тәуелділікті азайту және жаңартылатын энергия көздерін дамыту мәселелерін талқылайды. Алайда мұнай, газ және көмірдің болашақ энергетикалық теңгерімдегі рөліне қатысты мемлекеттер арасында әлі де келіспеушіліктер бар.

Жасанды интеллекттің қарқынды дамуы да қосымша сын-қатерге айналып отыр. Деректер орталықтары мен есептеу инфрақұрылымының кеңеюі электр энергиясына деген сұранысты арттырып, парниктік газдар шығарындыларының көбеюіне әсер етуі мүмкін.

Сарапшылардың бағалауынша, климаттың өзгеруіне қарсы күресте нақты халықаралық міндеттемелер қабылдау маңызды. БҰҰ-ның Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасының қазан айында жарияланған баяндамасына сәйкес, әлем Париж келісімінде белгіленген жаһандық жылынудың 1,5 градус шегінен асып кету қаупіне жақындап келеді.

COP31 конференциясында энергетикалық көшу, климаттық өзгерістерге бейімделу және тұрақты даму бағыттары бойынша жаңа шешімдер әзірлеу күтілуде.

Атап айтқанда, Алматы — Қорғас тасжолындағы Ұйғыр — Панфилов бағытындағы ұзындығы 50,8 шақырым болатын учаскеде бақылау жүйесі жаңартылады. Мұнда рұқсат етілген ең жоғары жылдамдық сағатына 120 шақырымды құрайды.

Қарағанды — Бурылбайтал тасжолында екі учаскеде бақылау енгізіледі. Олар — Шұбар-Түбек — Гүлшат (42,1 шақырым) және Гүлшат — Тасарал (42,5 шақырым). Екі учаскеде де жылдамдық шегі сағатына 140 шақырым болады.

Ал Қызылорда — Арал тасжолында үш жаңа бақылау аймағы ашылады. Олар Ақжарма — Ақжар, Ақжар — 103-разъезд және 103-разъезд — Әйтеке би учаскелерін қамтиды. Бұл бағыттарда рұқсат етілген жылдамдық сағатына 100 шақырым болып белгіленген.

Орташа жылдамдықты бақылау жүйесі қарапайым камералардан ерекшеленеді. Ол көліктің екі бақылау нүктесінің арасындағы қашықтықты қанша уақытта жүріп өткенін есептейді. Сондықтан жүргізушілер жолдың бүкіл бақылау учаскесінде белгіленген жылдамдықты сақтауы қажет.

Жаңа бақылау аймақтарын енгізу туралы бұған дейін «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясы хабарлаған. Алайда материал жарияланған сәтте әрбір кешеннің нақты іске қосылғаны және құқық бұзушылықтар туралы деректерді жіберуді бастағаны жөнінде қосымша растау жарияланбаған.

Хуситтерге тиесілі Al Masirah телеарнасы Сана қаласының шығысындағы әл-Шарийя елді мекенінде бірнеше ғимарат қирағанын көрсетті. Тікелей эфирде құтқарушылар үйінді астынан мәйіттерді шығарып, жараланғандарды жақын маңдағы ауруханаға жеткізіп жатқаны байқалған.

Телеарна кадрларында қираған нысандардың арасынан баланың мәйіттері де көрінеді. Жараланғандардың бір бөлігі зембілмен ауруханаға апарылған.

Saba ақпарат агенттігі де шабуылды Сауд Арабиясы сенбі күні жасады деп жазды. Сауд Арабиясы бастаған коалиция әзірге бұл оқиғаға қатысты пікір білдірген жоқ.

Сауд Арабиясы Йемендегі халықаралық деңгейде мойындалған үкіметті қолдайтын коалицияны бастап келеді. Елдегі соғыс бірнеше жыл бәсеңдегеннен кейін қайта күшейген. Бейбітшілікке арналған уақытша бітім де кейінірек ыдыраған.

Сонымен қатар жұма күні Таиз провинциясындағы базарға жасалған шабуылдан 30 адам қаза тапқаны хабарланған. Бір тарап бұл соққыны Сауд Арабиясы жасады десе, екінші тарап оны хуситтердің зымыран шабуылы деп мәлімдеді.

Біріккен Ұлттар Ұйымының дерегінше, қақтығыс қайта жанданғалы бері 1 600-ден астам адам қаза тауып, 300 000-нан астамы үйлерін тастауға мәжбүр болған.

Соңғы шабуылдардан кейін хуситтер жетекшісі Махди әл-Машат топ кек қайтаратынын мәлімдеді.

Ведомствоның мәлімдеуінше, сыйақы Иранның ядролық бағдарламасына қатысты нысандар, жабдықтар және оларға байланысты тұлғалар туралы ақпарат үшін берілмек. АҚШ тарапы Иранның Халықаралық атом энергиясы агенттігі алдындағы қауіпсіздік міндеттемелерін орындамауы агенттіктің елдегі кейбір негізгі ядролық құрамдас бөлшектер, соның ішінде центрифугалар бойынша бақылау мүмкіндігін әлсіреткенін айтады.

АҚШ президенті Дональд Трамп өткен жылы АҚШ пен Израиль жүргізген бомбалау науқанынан кейін Иранның ядролық нысандары «толық және түбегейлі жойылды» деп мәлімдеген еді. Ал Тегеран өз ядролық бағдарламасы бейбіт мақсатқа арналғанын және ядролық қару жасау ниеті жоқ екенін айтып келеді.

Осы арада АҚШ әскерилері Иран шекаралары арқылы қару-жарақ пен санкцияланған материалдардың қозғалысын шектеу бағытындағы Вашингтон әрекетін күшейту үшін жаңа арнайы топ құратынын хабарлады. Centcom мәліметінше, Task Force Iron Gate Флорида штатындағы Тампа қаласынан жұмыс істеп, өзге АҚШ мемлекеттік органдарымен бірлеседі.

Бұл құрылым қару-жарақ тасымалына ғана емес, қосарлы мақсатта қолданылатын тауарлар мен заңсыз кіріс арналарына да назар аударады. Centcom теңіз блокадасы Иран порттарынан 25 млрд доллардан астам шикі мұнай экспорттауға жол бермеді деп бағалап отыр.

Трамп бұған дейін Ирандағы жерасты нысаны саналатын Pickaxe Mountain-ға соққы беру мүмкіндігін де бірнеше рет көтерген. Алайда президент те, вице-президент Джей Ди Вэнс те Иранға қарсы соғысқа қатысты қоғамдық қарсылық Республикандық партияның осы аптадағы аралық сайлауда елеулі шығынға ұшырауына әсер етті деп айтқан.

Жұма күні Трамп Иран АҚШ-пен қақтығысты аяқтағысы келетінін айтып, Тегеран экономикасы мен әскеріне келген залалды атап өтті. Ал Қатар сыртқы істер министрлігінің өкілі екі тарап ұсынылған идеялар мен бастамаларды қарап жатқанын, келісімге келу мүмкіндігіне әлі де үміт бар екенін мәлімдеді.

Өткен аптадағы сайлаудан кейін Эйзенкоттың блогы да, премьер-министр Биньямин Нетаньяхудың лагері де Кнессетте көпшілік дауысқа ие бола алмады. Президент бір апта бойы саяси партиялармен келіссөз жүргізгеннен кейін осы шешімді қабылдады.

Эйзенкотқа енді жаңа үкімет жасақтауға 28 күн беріледі, қажет болған жағдайда бұл мерзім тағы 14 күнге ұзартылуы мүмкін. Ол Х желісінде: «Қазір ұлттық төтенше жағдай үкіметін құратын уақыт келді. Біз оған лайық болу үшін барымды саламын», — деп жазды.

Израильде ешбір партия ешқашан Кнессеттегі 120 орынның абсолютті көпшілігін жеңіп алмаған, сондықтан барлық үкімет коалиция түрінде құрылады. Бұл жолы Нетаньяхудың оңшыл «Ликуд» партиясы және оның оңшыл әрі ультраортодоксалды еврей одақтастары 53 орын иеленсе, Эйзенкоттың центристік «Яшар» партиясы мен оның блогындағы тағы үш еврей оппозициялық партия 48 мандат алды.

Араб күштерін біріктіретін екі одақ — Біріккен араб тізімі мен Бірлескен тізім — араб сайлаушыларының белсенділігі артуының арқасында бірге есептегенде бұрын-соңды болмаған 19 орынға қол жеткізді. Олар ықпал етуші күшке айналуы мүмкін. Алайда еврей партияларының бірінен басқа бәрі сайлау алдында олармен үкімет құру үшін жұмыс істемейтінін мәлімдеген.

Президент кеңсесінің хабарлауынша, Герцог апта бойғы кеңесулерден кейін Эйзенкотқа үкімет құру үшін бірінші мүмкіндік берілетінін айтқан. Мәлімдемеде бұл шешімнің Эйзенкот пен Нетаньяхуға да жеткізілгені көрсетілді.

Кнессетке өтетін депутаттар делегацияларымен жүргізілген кеңестерден кейін Эйзенкот премьер-министрлікке 67 қолдау, ал Нетаньяху 46 ұсыным алған. Израиль президентінің коалиция құруға ең жақсы мүмкіндігі бар деп санаған тұлғаны таңдауда кең құқығы бар, сондықтан ең көп орын алған партия жетекшісін міндетті түрде таңдауы қажет емес.

Іздестіру бастамасын Қаржылық мониторинг агенттігі көтерген, ал іздеуді Солтүстік Қазақстан облысы бойынша экономикалық тергеп-тексеру департаменті жүргізіп жатыр.

Бұрынғы спорттық функционерге сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иемдену немесе ысырап ету, сондай-ақ салықтар мен бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдерді төлеуден жалтару күдігі келтіріліп отыр.

Qazaqstan Media мәліметінше, 5 қарашада Григорий Лорияны СҚО бойынша экономикалық тергеп-тексеру департаментіне ҚР Қылмыстық кодексінің 189-бабы 4-бөлігі 2-тармағы және 245-бабы 3-бөлігі бойынша іс-әрекетке құқықтық баға беру үшін шақырған. Алайда ол департаментке келмеген.

Осыдан кейін 6 қарашада Петропавлдың мамандандырылған тергеу сотында тергеушінің қамауда ұстау түріндегі бұлтартпау шарасын санкциялау туралы өтініші қаралған. 7 қарашада Лорияға іздеу ісі тіркелгені белгілі болды.

Григорий Лория «Қызылжар» футбол клубын 2014 жылдан 2024 жылдың наурызына дейін басқарған. Оның ұлы, ұлттық құраманың бұрынғы қақпашысы Давид Лория маусым айында елордалық «Жеңіс» клубының бас директоры болып тағайындалған.

2024 жылы «Қызылжар» футбол клубында бюджет қаражатын жымқыру фактісі анықталған. Істердің біріне байланысты клубтың бухгалтері Ольга Замелацкая қылмыстық жауапкершілікке тартылып, 2026 жылдың қаңтарында сот оны 7 жыл 6 айға бас бостандығынан айырған.

Есепке сүйенсек, 2006 жылы ұлттық кедейлік шегінен төмен халық үлесі 18,2% болса, 2025 жылға қарай бұл көрсеткіш 4,9%-ға дейін азайды. Осы кезеңде ұлттық кедейлік шегінен жоғары табыс алатын азаматтардың үлесі 81,8%-дан 95,1%-ға өскен.

Дүниежүзілік банк сарапшылары кедейліктің қысқаруын ең алдымен халық табысының, әсіресе еңбек ақысының өсуімен түсіндіреді. Оң динамика елдің барлық өңірінде байқалған.

Poverty and Inequality Platform деректеріне қарағанда, Қазақстанда сатып алу қабілетінің паритеті бойынша күніне 8,30 доллардан аз табыс табатындардың үлесі 2006 жылғы 55,7%-дан 2024 жылы 13,8%-ға дейін төмендеді. Кедейліктің жылдық орташа қысқару қарқыны шамамен 7,5% болған.

Табыстың теңсіздігі де азайған. Табыс бөлінісіндегі алшақтықты көрсететін Джини индексі 2024 жылы 30,2-ден 29 пунктке дейін түсті. Қазақстанның макроэкономикалық көрсеткіштері мен даму болжамдары Дүниежүзілік банктің Macro Poverty Outlook: Kazakhstan қазан айындағы санында да берілген.

Елде халық табысын арттыру жұмысы жалғасып жатыр. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеру жоспарланған. Бұл бастаманы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев көтерген.

Жоспар бойынша, ең төменгі жалақының өсуі 29,4%-ды құрайды және шамамен 1,8 млн адамға, соның ішінде 370 мыңнан астам бюджет саласы қызметкеріне әсер етеді. Сонымен бірге сараптамада кедейлікті азайту үшін жаңа жұмыс орындары, кәсіби дағдыларды дамыту және еңбек өнімділігін арттыру қажет екені айтылған.

Қазір Қазақстан экономикасында шамамен 9,4 млн адам жұмыспен қамтылған, жұмыссыздық деңгейі 4,5% болып отыр. Соңғы бір жылда жалдамалы қызметкерлер саны шамамен 114 мыңға артқан.

Қосымша жұмыс орындары «Народная стройка» бағдарламасы аясында ашылуы мүмкін. 2029 жылға дейін Ұлттық қор есебінен инфрақұрылымды салу және жаңғыртуға 6,5 трлн теңге бөлу жоспарланып отыр, бұл шамамен 100 мың жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді.

Флорида губернаторы Рон Десантис бұл сайлауды республикашылар үшін «жойылуға жақын жағдай» деп сипаттады. Ал вице-президент Джей Ди Вэнс нәтиже Иранмен соғысқа байланысты қоғамдағы наразылықпен байланысты екенін айтып, партияның жағдайды түзетуге мүмкіндігі бар екенін жеткізді. Соның өзінде ол ішкі тартыс пен келіспеушілік көп болатынын мойындады.

Республикашылар ішіндегі алауыздық Трамптың 2016 жылғы күтпеген жеңісінен кейін қалыптасқан бағыттың қаншалықты терең орныққанын көрсетті. Партиядағы сыншылар, соның ішінде бұрынғы «Never Trumpers» тобы, республикашыларды Трампқа дейінгі дәстүрлі бағытына қайтуға үндеп отыр.

Алайда бұл оңай шешілетін мәселе емес. Соңғы он жылда партия түбегейлі өзгерді: республикашылар ішкі саясатта, әсіресе көші-қон мәселесінде оңға ойысты, ал Джордж Буш дәуіріндегі Ирак пен Ауғанстандағы соғыстармен байланыстырылатын сыртқы саясаттан алшақтады. Конгрестегі бұрынғы қалыптасқан, Трампты жақтырмайтын қалыпты қанат та айтарлықтай әлсіреді.

Сайлаудан үш күн өткен соң Трамп Стивен Миллерді Ақ үй аппаратының жаңа жетекшісі етіп тағайындады. Бұл қадам оның қалған мерзімінде саясатын жұмсартуға ниеті жоқ екенін аңғартты. Иммиграцияға қатысты қатаң ұстанымымен танылған Миллер Трампқа көптен бері жақын кеңесші саналады.

MAGA қозғалысының сәулетшілерінің бірі Стив Бэннон аралық сайлаудан кейін партия ішінде «азаматтық соғысқа» ұқсас тартыс басталуы мүмкін екенін айтты. Ол республикашылардың жеңілісін экономикамен және «шетел соғыстарымен» байланыстырды, сондай-ақ Трампты жаппай депортация саясатын күшейтуге шақырды.

Басқа республикашыл стратегтер болса, бұл нәтиже MAGA жақтастарына ескерту болды деп есептейді. Олардың айтуынша, республикашылар Латинамерикалық сайлаушылар мен жастар арасындағы қолдауды 2024 жылы арттырғанымен, екі жыл ішінде бұл артықшылықтың көбі жоғалды.

XXI ерлер және XII әйелдер арасындағы әлем чемпионаттарының соңғы күнінде осы бағдарлама бойынша жарыстар өтті. Қазақстан құрамасы Моңғолия мен Өзбекстан командаларын артта қалдырды.

Күміс жүлде Моңғолия спортшыларына бұйырды, олардың нәтижесі — 25,08 секунд. Қола медальді Өзбекстан құрамасы жеңіп алып, 25,45 секунд көрсеткішіне қол жеткізді.

Қазақстанның ерлер құрамасында Ансар Шамшоллаев, Назарбек Ануарбеков, Абай Конысбаев, Динмухамед Абильбаев, Петр Подгородецкий, Дмитрий Савон және Ильдар Избасаров өнер көрсетті.

Әйелдер жарысында Ресей құрамасы 23,79 секунд нәтижемен әлем рекордын жаңартып, бірінші орын алды. Беларусь спортшылары 23,92 секундпен екінші орынға көтерілсе, Қазақстан құрамасы 25,41 секунд нәтижемен үшінші болды.

Қазақстан атынан Алла Серикханова, Айдана Байтикова, Ситора Реджеметова, Оксана Дзолба, Регина Аленина, Кристина Подгородецкая және Валентина Салмина сынға түсті.

Төрт күнге созылған және төрт дисциплинаны қамтыған жарыстың қорытындысы бойынша Қазақстанның ерлер және әйелдер құрамалары жалпыкомандалық есепте үшінші орын алды. Ерлер арасында бірінші орын Ресейге, екінші орын Беларуське бұйырды. Әйелдер турнирінде де қорытынды орындар дәл осылай қалыптасты.

Оқиға жергілікті уақытпен шамамен 15:00-де Краковтың Орталық базар алаңында басталған. Полицияның айтуынша, ер адам алаңға көлікпен келіп, көлігінен «кездейсоқ адамдарға оқ жаудырған».

Куәгерлер түсірген кадрларда адамдардың абыр-сабырға түсіп, жан-жаққа қашқаны көрінеді. Атыс кезінде алаңнан өтіп бара жатқан трамвай да оққа ұшып, терезелері сынғанымен, жолаушылар зардап шекпеген.

Қарулы полиция қызметкерлері оқиға орнына жедел жетіп, күдіктімен атысқа түскен. Ресми мәліметке сәйкес, ол шабуыл басталғаннан кейін үш минут ішінде атып түсірілген. Ұсталған 25 жастағы ер адам қазір ауруханада, оған ота жасалған.

BBC Verify расталған бейнежазбада полиция қызметкерінің жерде жатқан күдіктіге қарай беттеп, бірнеше рет қару қолданған сәті көрінеді. Артынша тәртіп сақшысы да құлап түседі, ол да жараланған болуы мүмкін.

Қала билігі тұрғындар мен туристерді тергеу аяқталғанға дейін аймақтан аулақ болуға шақырды. Полиция күдіктінің көлігі Диетла мен Страдомска көшелерінің қиылысынан табылғанын, одан жарылғыш құрылғылар ізделгенімен, ештеңе анықталмағанын хабарлады.

Қаза тапқандардың саны алты адам деп нақтыланды: төрт әйел және екі ер адам. Олардың арасында Ұлыбритания азаматы бар. Үшеуі — Польша азаматтары, екеуінің жеке басы әлі анықталмаған.

Сонымен бірге 16 адам, оның ішінде бес шетелдік, екі полиция қызметкері және шабуылдаушы ауруханаға жеткізілген. Ішкі істер министрлігі жараланғандар арасында Австрия, Ұлыбритания, Германия, Португалия және Ресей азаматтары бар екенін айтты.

Польшаның премьер-министрі Дональд Туск жараланған полиция қызметкерлерін аға констебль Якуб Кулик және аға констебль Артур Мораньски деп атады. Үкімет мүшелерінің бірі оқ тиген қызметкерлердің бірінің жағдайын «өте ауыр» деп сипаттап, оның үш рет оққа ұшқанын айтты.

Тусктің айтуынша, шабуылдан кейін күдіктінің үйін тінту кезінде екі әйел мен бір ер адамның мәйіті табылған. Полиция күдіктіні 25 жастағы поляк азаматы деп таныды, бірақ атын жариялаған жоқ.

Полиция өкілінің мәлімдеуінше, ер адам әскери үлгідегі киім киген және әскери деңгейдегі қару ұстаған, алайда оның әскери қызметші екені расталмаған. Көлігінен көптеген қару бөлшектері мен оқ-дәрі табылған.

Польша БАҚ-тары күдіктінің қару ұстауға рұқсаты болғанын және қаруды отбасы үйінен алған болуы мүмкін екенін жазды. Министрдің айтуынша, алғашқы тергеу нәтижелері оның оңшыл идеологиядан шабыт алғанын көрсетеді.

Шабуылдың Краковтың ең ірі ортағасырлық алаңдарының бірінде, туристер көп жиналатын орында жасалуы елде алаңдаушылық туғызды. Польшаның премьер-министрі Дональд Туск бұл оқиғаны «адам өміріне жасалған қатыгез шабуыл» деп атап, елде мұндай ауыр террорлық жағдайлар бұрын болмағанын айтты.

Краков мэрі Лукәш Гибаła қалада аза тұту мерзімін жариялады, ол 11 қарашаға дейін жалғасады. Британ тарапы, АҚШ-тың Польшадағы елшісі Том Роуз, Еуроодақтың жоғары өкілі Кая Каллас және Украина президенті Владимир Зеленский де шабуылға байланысты көңіл айтты.

Бағаның күрт көтерілуіне Таяу Шығыстағы соғыс әсер етті. Сарапшылар қақтығыс бірден тоқтаған күннің өзінде, еуропалықтар келесі қыста да жарық пен жылуға артық төлеуге мәжбүр болатынын айтады.

Еуроодақтың энергетикалық агенттігі ACER есептеуінше, Ирандағы соғыс салдарынан Еуропа биыл бұрынғы көлемдегі газ үшін қосымша 33 млрд еуроға дейін артық шығынданған. Ал қыс әлі басталған жоқ.

Wood Mackenzie компаниясының Еуропадағы газ нарығы бойынша бас сарапшысы Том Марзек-Мансердің айтуынша, қақтығыс жылдың соңына дейін аяқталса да, газ бағасы төмендемейді. Оның сөзінше, баға өсуін жалғастыра береді.

Еуроодақта газ жыл бойы электр станцияларында, өнеркәсіпте және тыңайтқыш пен химия өндірісінде қолданылады, ал қыста ең көп жылуға жұмсалады. Сондықтан қарашадан наурызға дейін баға әдетте жоғары болады, ал ЕО жерасты қоймаларындағы қорларға сүйенеді.

Бұл жолы соғыстан кейінгі жоғары баға салдарынан қоймалар тек 75 пайызға толды. Қазір онда 80 млрд текше метрден аз газ бар. Салыстыру үшін, алдыңғы екі қыс ішінде ЕО қордан 60–66 млрд текше метр газ жұмсаған.

Тіпті алдағы қыс жұмсақ өтсе де, көктемге қарай қоймалар қайта төмендейді. Сол кезде Еуропаға келесі жазда әдеттегіден көбірек газ жинауға тура келеді. OIES-тегі Джек Шарплстың есебінше, қоймаларды биылғыдай 80 пайызға толтыру үшін қосымша 10 млрд текше метр, ал Еурокомиссия талап еткен 90 пайыз деңгейіне жеткізу үшін 20 млрд текше метр газ қажет болады.

Осының бәрі келесі жазда да бағаның жоғары қалуына әкеліп, ЕО үшін кемі тағы бір жыл бойы жарық пен жылуға кететін шығынды өсіреді. Мұндай жағдай 2022–23 жылғы қыста, Ресей Украинаға басып кіргеннен кейін Еуропаға газ беруді тоқтатқан кезде де болған.

Eurasia Group ұйымының жаһандық энергетика жөніндегі аға сарапшысы Хеннинг Глойстайн да жағдайдың қайтадан қайталанып отырғанын атап өтті. Оның айтуынша, экономика тағы бір-екі жыл бойы жоғары газ бағасының қысымын сезінеді.

Еуропа алдағы қыста газ тапшылығын жабу үшін сұйытылған табиғи газды көбірек сатып алуға мәжбүр болады. Алайда Персид шығанағындағы соғыс салдарынан нарықта газ жетіспей отыр, өйткені Катар тығырыққа тірелген.

ACER дерегінше, соғысқа дейін Катар әлемдік сұйытылған газ нарығының 20 пайызын қамтамасыз еткен. Ормуз бұғазындағы блокада шамамен 50 млрд текше метр тапшылыққа алып келді. Дегенмен басқа елдер сұйылту қуатын арттырғандықтан, жеткізілім 36 млрд текше метрге көбейген. Ең көп пайда көргендер — АҚШ, Канада және Ресей.

Халықаралық энергетика агенттігі де газ жеткізілімі ұлғайғанымен, Ормуздағы блокада шешілмейінше импорттаушылар жеңілдік сезінбейтінін ескертеді. Агенттік болжамынша, биыл қыста әлемдік сұйытылған газ ұсынысы өткен жылмен салыстырғанда 10–25 млрд текше метрге төмендеуі мүмкін.

Сондықтан бағалар кемінде 2027 жылдың жазына дейін жоғары болып қалуы ықтимал. Алайда сарапшылар ауа райы жұмсақ болып, жел мен жауын-шашын көбейсе, Еуропа газ тұтынуын азайтып, осы қысты жеткізілім үзіліссіз еңсере алады деп отыр.

Биліктің мәліметінше, ел бойынша тоғыз адам жараланған, олардың арасында бір бала бар. Шабуылдар 30-дан астам баллистикалық зымыран мен 170-тен көп дроннан тұрған.

Зеленскийдің айтуынша, шабуылдар Украина мен Ресей делегациялары келесі аптада Әбу-Дабиде өтетін үшжақты келіссөздерге қатысардың алдында жасалды. Ол Telegram-дағы жазбасында Мәскеу келіссөздерге Украинадағы «сындарлы инфрақұрылымға» соққы берумен дайындалып жатқанын айтты.

Киевте электр қуаты, су және жылу беру жүйелерінде іркілістер болған. Зеленскийдің сөзінше, тұрғын үйлер, Солтүстік көпір және балабақша бүлінген.

Сонымен бірге Киев облысында Ровно және Хмельницкий атом электр станцияларын Киевпен және Украинаның орталығымен байланыстыратын қосалқы станцияларға соққы жасалған. Киев қаласының әкімі Виталий Кличко қаланың су жүйесі қайта қалыпты жұмыс істеп тұрғанын айтты. Оның айтуынша, қаланың тұрғын үйлерінің шамамен 60 пайызы жылу жүйесіне қосылған.

Энергетика министрі Денис Шмыгаль бес өңірде электр жарығы өшкенін хабарлады, бірақ қанша үйге әсер еткенін нақтылаған жоқ. Зеленский Киевтен бөлек, Винница, Житомир, Ровно, Харьков және Днепр өңірлеріндегі қосалқы станциялар да зақымданғанын қосты.

Бұл шабуылдардан кейін АҚШ-тың бірінші ханымы Мелания Трамп бейсенбі күні Ақ үйде Ресей және Украина делегацияларын қабылдап, Украинадағы атысты «неғұрлым ұзаққа созылатын» тоқтатуға шақырған еді. Ол Владимир Зеленский мен Ресей президенті Владимир Путинге алғыс айтып, соғыстың басталуына қатысты ешқандай сілтеме жасамады.

Комиссия әскери қызметшілердің қауіпсіздігіне және әскери қызмет өткеру жағдайларына ерекше назар аударып отыр. Сондай-ақ азық-түлік пен киім-кешекпен қамтамасыз ету сапасы, медициналық көмек көрсету және мемлекеттік мүліктің сақталуы тексерілуде.

Сонымен қатар бюджет қаражатын пайдалану тиімділігіне де аудит жүргізіліп жатыр.

«Қазіргі таңда қылмыстық қудалау органдарының қарауында 37 іс бар, тергеу мүддесіне байланысты бұл істер бойынша мәліметтер әзірге жария етуге жатпайды», — делінген хабарламада.

Тексеру «Заң және тәртіп» қағидаты аясында жүргізіліп, Қарулы Күштердің жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз ету және әскери тәртіпті нығайтуға бағытталған жүйелі шаралар әзірлеуді көздейді.

Комиссияның ұсынымдары әскери реформаны жүзеге асыру барысында да пайдаланылып жатыр. Комиссия жұмысы қараша айында аяқталады.

Қорғаныс министрлігін кешенді тексеру жөніндегі комиссия қыркүйек айының соңында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен құрылған еді. Бұған Каспийдегі оқу-жаттығу кезінде 14 әскери қызметшінің қаза табуы себеп болды.

Зеленскийдің мәліметінше, шабуыл 12 өңірді қамтыған, ең ауыр соққы Киевке тиген. Ел бойынша кемінде 9 адам жарақат алған, олардың арасында бір бала бар.

Президенттің айтуынша, шабуылдардан кейін ел астанасында электр, су және жылу беру жүйелерінде іркіліс байқалған. Тұрғын үйлер, Солтүстік көпір және балабақша зақымданған.

Киевтегі жағдайды қала мэрі Виталий Кличко да растады. Оның айтуынша, қаланың су жүйесі қайтадан қалыпты жұмыс істеп тұр, ал тұрғын үй ғимараттарының шамамен 60 пайызы жылу жүйесіне қосылған.

Энергетика министрі Денис Шмыгальдің хабарлауынша, бес өңірде электр қуаты шектелген, бірақ қанша үйге әсер еткені айтылмады. Зеленский Киевтен бөлек Винница, Житомир, Ровно, Харьков және Днепр өңірлерінде де қосалқы станциялар зақымданғанын жеткізді.

Президенттің сөзінше, Киев облысында Ровно және Хмельницкий атом электр станцияларын Киевпен және Украинаның орталық бөлігімен байланыстыратын қосалқы станцияларға соққы жасалған.

Шабуылдар ауа райы суытып, Украинаның бір бөлігінде маусымдағы алғашқы қар түскен кезде болды. Алдағы аптада Абу-Дабиде Украина мен Ресей делегациялары үшжақты келіссөздерге қатысуы тиіс.

Іс фигуранттары Binance платформасының P2P алаңы арқылы, «Астана» халықаралық қаржы орталығының сауда алаңдарынан тыс және тиісті рұқсатсыз 1 млрд теңгеден астам сомаға криптовалюта сатқан. Заңсыз криптоайырбастаудан түскен табыс 178 млн теңгені құраған.

Сонымен қатар сотталғандардың біреуі есірткі саудасынан түскен ақшаны жылыстатумен айналысқан. Ол 600 млн теңгені қабылдау және аудару үшін өздерінің банк шоттарын берген дропперлерді тартқан. Кейін түскен қаражатты криптовалютаға айырбастап, оны есірткі сатушылардың әмияндарына жіберіп отырған.

Жалпы мұндай аударымдардың көлемі 277 мың USDT-ті, яғни шамамен 124,5 млн теңгені құраған. Қылмыстық табысқа грузовиктер мен тіркемелер сатып алынып, олар жақын туыстарының атына рәсімделген. Кейін көліктер коммерциялық қызметте пайдаланылып, заңды тұлғаларға жалға берілген.

Сот сотталғандарға 2 жылдан 3 жылға дейін бас бостандығын шектеу жазасын тағайындады. Сондай-ақ 4 бірлік арнайы техника және 1 млрд теңгеден астам қылмыстық табыс мемлекет кірісіне тәркіленді. Үкім заңды күшіне енді.

Министрдің айтуынша, тиісті жарлыққа Қасым-Жомарт Тоқаев 30 қазанда қол қойған. Жаслан Мәдиев бұл жаңалықты жариялай отырып, «Қазақстанда енді бір миллиардер көбейді!» деп жазды.

Ол сондай-ақ Higgsfield өнімін 40 млн-нан астам адам пайдаланатынын атап өтті. Министр компания командасына Қазақстандағы жасанды интеллект индустриясын дамытуға қосқан үлесі үшін алғыс білдірді.

Жаслан Мәдиевтің сөзінше, Қазақстан технология әзірлеушілерінің өз жоспарларын елмен байланыстырып, идеяларын жүзеге асыруына мүмкіндік табуын қалайды. Оның айтуынша, мұндай жетістік жастарға үлгі бола алады.

Higgsfield — жасанды интеллект көмегімен видео жасауға арналған құралдар әзірлейтін компания. Оның сервистері әлеуметтік желілер мен маркетингке арналған роликтерді жасауға және өңдеуге мүмкіндік береді.

Алекс Машрабов — Higgsfield-тің тең құрылтайшысы әрі бас директоры. Бұған дейін ол Snap компаниясында генеративті жасанды интеллект бағытын басқарған. Оған дейін AI Factory стартапының тең құрылтайшысы болған, кейін бұл жобаны Snap сатып алған.

Еске салайық, 2023 жылы inDrive компаниясының негізін қалаушы әрі бас директоры Арсен Томский де Қазақстан азаматтығын алған болатын.

Алғашқы басқосу Шәкәрім университетінде өтіп, онда студенттер мен профессор-оқытушылар құрамымен ашық диалог ұйымдастырылды. Университет басқарма төрағасы Думан Орынбеков Жолдау төңірегіндегі қоғамдық талқылаудың маңызын атап өтті.

Нұртай Сабильянов өңір үшін өзекті инфрақұрылымдық мәселелерге тоқталды. Оның айтуынша, Семейде жол, баспана, сондай-ақ су мен жылу жүйесін тұрақты қамтамасыз ету мәселелері әлі де өзектілігін сақтап отыр. Осыған байланысты Президент Ұлттық қордан 6,5 трлн теңге бөлу жөнінде тапсырма берген.

Айрат Базенов өз сөзінде жасанды интеллект пен цифрландырудың мүмкіндіктерін атап өтіп, бұл бағыттардың жас мамандар үшін жаңа жол ашатынын айтты. Кездесуде сондай-ақ жастардың кәсіби дамуы, кадр даярлау сапасы және олардың қоғам өміріне белсенді араласуы сөз болды.

Келесі кездесу Семей қаласындағы Бизнес және сервис колледжінде өтіп, педагогтер ұжымы мен әкімшілікпен әңгіме өрбіді. Нұртай Сабильянов білім беру саласының ел болашағы үшін айрықша маңызға ие екенін айтып, педагогтердің құқығын қорғау бағытындағы жүйелі жұмысты жалғастыру қажет екенін жеткізді.

Айрат Базенов инклюзивті білім берудің маңызын сөз етіп, 2026 жылғы 10 қазанға дейін педагогтердің ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтеу және қорғау жөнінде кешенді ұсыныстар әзірлеу тапсырылғанын еске салды. Кездесуге қатысқан ұстаздар Жолдауда көтерілген бастамалар педагог мәртебесін нығайтуға және білім сапасын арттыруға ықпал ететінін айтты.

«Біз шағын соққылар жасаймыз, бірақ олар нысандарды істен шығарады. Олар шағын зенит қондырғысын орнатқан еді, біз оны шамамен 15 минутта, мүмкін 5 минутта істен шығардық», – деді Ақ үй басшысы журналистерге.

Press TV арнасы сенбіге қараған түні Ормуз бұғазындағы Кешм аралында бірқатар жарылыс болғанын хабарлаған. Кейінірек арна бұл аймақта Иран Ислам революциясы сақшылары корпусының әуе қорғанысы америкалық MQ-9 Reaper ұшағын атып түсіріп, жойғанын нақтылады.

Иран мен АҚШ арасындағы шиеленіс Ормуз бұғазы төңірегіндегі жағдайға байланысты күшейіп отыр. Бұл бұғаз әлемдегі ең стратегиялық теңіз жолдарының бірі саналады.

Қыркүйек айының соңында Тегеран Вашингтонға Ормуз бұғазын ашуға арналған жеті күндік жоспарды қамтыған ұсыныстар жолдаған еді. Оның орнына теңіз блокадасын алып тастау және экспортқа қойылған шектеулерді жеңілдету сұралған. Алайда Трамп бұл ұсынысты қабылдамады.

Иран бұған дейін бұғазға қатысты қатаң талап енгізіп, барлық кемелерден Тегеранмен іс-қимылын үйлестіруді және өтпестен бұрын рұқсат алуды талап еткен. Тегеран сондай-ақ Ормуз бұғазы толықтай Иранның бақылауында екенін, ал аймақта қауіпсіздікті КСИР-дің Әскери-теңіз күштері қамтамасыз ететінін мәлімдеп келеді.