Әйел бұл асханада 12 жыл бұрын жұмысқа орналасқан: әуелі наубайшы болып істеп, 2020 жылдан бастап кассир қызметін атқарған. Сол кезде асханада ақша аударым арқылы нысан иесінің шотына түсетін, бірақ кейін салық органдарының бақылауы күшейген соң бұл тәсілге тыйым салынған.

Осыдан кейін кассир клиенттерге өз телефон нөмірін берген. Асханада қатаң бақылау жүргізілмегендіктен, ол 2020 жылдан 2023 жылға дейін төлемдерді өз шотына еркін қабылдап отырған.

Іс кездейсоқ әшкереленген. 2024 жылғы 1 қаңтарда кассир отбасылық жағдайына байланысты жұмыстан сұранып кеткенде, оның орнына кассаға бухгалтер тұрған. Сол кезде бухгалтер клиенттердің тапсырыс ақысын кассирдің нөміріне аударып жатқанын байқап, бұл туралы басшысына хабарлаған.

Кейін кәсіпорын басшысы кассирден банк үзіндісін сұратқан. Сот құжатында көрсетілгендей, әйел өз кінәсін сезініп, төлемдер туралы басшысының біліп қойғанын бірден түсінген. Құжаттар тексерілген соң, аударымдардың нақты көлемі есептелді. Алғашында асхана иесі шығынды шамамен 10 млн теңге деп бағалаған, кейін кассир бұл соманың 7,3 млн теңге екенін дәлелдеген.

Полиция кража фактісі бойынша қылмыстық іс қозғаған. Межрайондық қылмыстық істер жөніндегі Павлодар соты айыпталушының кінәсі дәлелденгенін, оның айыпты жоққа шығармағанын және үкім шығарылғанға дейін залалды толық өтегенін ескерді. Жаңа Конституцияның қабылдануына орай жарияланған амнистияны қолдана отырып, сот оған 3 жыл 4 ай шартты жаза тағайындады.

Хуситтердің әскери өкілі Яхья Сари жұмаға қараған түні «баллистикалық және қанатты зымырандар, сондай-ақ ұшқышсыз ұшу аппараттары» қолданылған екі операция жүргізілгенін жазды.

Оның айтуынша, алғашқы шабуыл Эр-Риядтағы «маңызды нысандарға» бағытталған, ал екінші соққы батыстағы жағалауда орналасқан Янбу қаласындағы Saudi Aramco объектілеріне жасалған.

Сауд Арабиясы корольдік әуе күштерінің бригадалық генералы Түркі әл-Мәлики хуситтер алғаш рет Эр-Риядқа баллистикалық зымыранмен шабуыл жасауға әрекеттенгенін айтты. Оның сөзінше, зымыран «ұсталып, жойылған».

Түнде Эр-Риядта әуе дабылы жарияланып, кейбір тұрғындар жарылыс дыбысын естіген. Зардап шеккендер немесе қиратулар туралы ақпарат түскен жоқ. Кейін әуежай маңынан түтін бағаны көрінген.

AFP агенттігі тілшісіне сілтеме жасап, Saudi Aramco-ның ең ірі нысандарының бірінде жанармай сақталған резервуар өртенгенін, кейін өрт сөндірілгенін хабарлады.

Қазақстанның мәдениет және ақпарат министрі Арман Қырықбаев Франция Республикасының мәдениет министрі Катрин Пегармен кездесті. Тараптар алдағы бірлескен жұмыстың басым бағыттарын қарастырды.

Арман Қырықбаев Қазақстан мен Франция арасындағы мәдени байланыстардың қарқынды дамып келе жатқанын атап өтіп, екі ел басшылары арасындағы достық әрі сенімді қатынастардың маңызын айтты. Министр мәдениет мекемелері арасындағы өзара ықпалдастықты кеңейтуге дайын екенін жеткізді.

Кездесуде қазақстандық және француздық шығармашылық ұжымдардың өзара гастрольдері ерекше назарға алынды. Сондай-ақ екі ел мамандары үшін оқыту, тағылымдама және шеберлік сабақтарын ұйымдастыру мәселелері сөз болды.

Арман Қырықбаев Франциядағы жұмыс сапары аясында Лувр президенті Кристоф Лерибоымен де кездесті. Тараптар Лувр экспонаттарының Қазақстанда көрмесін ұйымдастыру мүмкіндігін және басқа да музей жобаларын іске асыруды талқылады.

Франциядағы Қазақстан мәдениеті күндері аясында қазақ киносы күндері мен «Қазақстан – Франция: мәдени диалогтан бірлескен жобаларға дейін» атты дөңгелек үстел өтті. Іс-шаралар Жак Ширак атындағы Бранли жағалауындағы музейде ұйымдастырылды, ал негізгі мәдени оқиға Париждегі «Мариньи» театрында өткен гала-концерт болды.

Концертті ашқан Арман Қырықбаев қазақ мәдениетінің байлығы мен алуандығын француз көрерменіне таныстырған өнерпаздарға алғыс білдірді. Бағдарламада дәстүрлі қазақ әндері мен күйлері, сондай-ақ заманауи туындылар орындалды.

Ресей Қорғаныс министрлігі түн ішінде елдің әртүрлі өңірлері, Қара теңіз және аннексияланған Қырым үстінде 1110 украин дроны «ұсталып, жойылғанын» хабарлады. Собяниннің айтуынша, бірнеше дрон Мәскеудегі МНПЗ аумағына жеткен, тағы бірі Оңғар бульварындағы тұрғын үйге соғылған. Қала ішінде қаза тапқандар жоқ деп хабарланды.

Мәскеу облысы әкімі Андрей Воробьевтің мәліметінше, өңірге 249 дрон шабуыл жасаған. Ең ауыр салдар Раменское округінде тіркелді: Софьино ауылындағы үш қабатты көппәтерлі үйге дрон түсіп, 44 жастағы әйел қаза тапты, үш ересек және екі бала жараланды. Сол жерде қойма кешені де өртенді.

Воробьевтің айтуынша, Раменское округіндегі Солтүстік тасжол маңында дрон құлағаннан кейін 21 қабатты тұрғын үйдің шатыры өртеніп, 20 көлікке зақым келген. Орехово-Зуево округіндегі жеке үйде 74 жастағы ер адам қаза тапты. Сонымен қатар, Люберцыде екі ер адам жарықшақтан жараланып, олардың біреуі ауруханаға жеткізілді.

Ленинск округінде де зардап шеккендер бар: өңір басшысы Станислав Каторов түнгі соққыдан 10-нан астам тұрғын үйге зақым келгенін жазды. Домодедовода 11 жастағы бала бар бес адамға медициналық көмек көрсетілді, Котельниктерде көпқабатты үйдің үш қабатындағы пәтерлерді өрт шарпыды. Жалпы алғанда, Мәскеу облысында 20 адам медициналық көмекке жүгініп, 15-і ауруханаға жатқызылды.

Украина президенті Владимир Зеленский түнгі шабуыл кезінде украин күштері Мәскеу облысындағы нысандарға соққы бергенін айтып, соның ішінде украин баллистикалық зымырандары қолданылғанын мәлімдеді. Ол шабуылдар кезінде «Фламинго» және Pelican зымырандары пайдаланылғанын жазды.

Шабуылдан кейін «Аэрофлот» Мәскеу авиациялық торабы әуежайларындағы уақытша шектеулерге байланысты рейстер кестесін өзгертетінін, бірқатар рейстердің кешіктірілетінін немесе тоқтатылатынын хабарлады. Компания кейбір рейстер Шереметьевоға емес, қосалқы әуежайларға бағытталғанын да айтты.

Министрліктің мәліметінше, бұл марапат Арлан Жанабай үшін халықаралық аренадағы маңызды нәтиже болды. Ол 2026 жылы Қытайдың Тайчжоу қаласында өткен Азия кубогы кезеңінде қола, ал Түркістандағы кезеңде күміс медаль иеленген.

«Бұл марапат қазақстандық триатлон үшін ерекше мәнге ие. Бұған дейін Азия ойындары тарихында отандық спортшылар бұл спорт түрінен бар болғаны бір ғана қола медаль алған еді. Осылайша, Арлан Жанабайдың нәтижесі Қазақстанның Азия ойындары тарихындағы триатлоннан алған екінші жүлдесі болды және ұлттық құраманың ілгері дамуын көрсетті», — делінген министрлік хабарламасында.

Ведомствоның айтуынша, бүгінде триатлон Қазақстанның 13 өңірінде дамып келеді. Спорт түрінің географиясы кеңеюі, федерация мен жаттықтырушылар құрамының жұмысы, сондай-ақ спорттық резервті жүйелі даярлау ұлттық құраманың алдағы нәтижелерін арттыруға негіз болып отыр.

XX жазғы Азия ойындары Аичи-Нагояда 4 қазанға дейін жалғасады.

Ведомствоның мәліметінше, күдікті Теміртауда аса ірі көлемде психотроптық заттар өндірген қылмыстық топтың құрамында болған.

Дайындалған заттар кейін Қарағанды облысының аумағында таратылған. Құқық қорғау органдары топ мүшелерінен шамамен 10 килограмм мефедрон тәркілеген.

Тергеу дерегінше, қылмыстық жолмен алынған табыс әртүрлі қаржылық операциялар арқылы, соның ішінде криптовалюта айырбастау қызметтері арқылы заңдастырылған. Жалпы сома 1,8 миллиард теңгеден асқан.

Сонымен қатар топ мүшелері 600 миллион теңгеден асатын жылжымайтын мүлік, бизнес нысандары мен көлік құралдарын сатып алған. Бұл активтерге мемлекет кірісіне кейіннен өткізу үшін тыйым салынған.

Прокуратураның хабарлауынша, аталған адам былтыр қазанда Ресей аумағында ұсталған. Осыдан кейін Қазақстан оны экстрадициялау туралы сұрау салған. Қазір күдікті Қазақстанға жеткізіліп, тергеу изоляторына қамалды.

Басқа қатысушыларға қатысты тергеу жалғасып жатыр. Істің бір бөлігі сотта қаралып жатыр, ал кейбір сыбайластары қылмыстық қудалау органдарынан жасырынып, халықаралық іздеуге жарияланған.

Бұл — Қазақстан құрамасының қазіргі Азиададағы алғашқы алтыны.

Рината Сұлтанова үшін бұл — екінші Азиада. Бұған дейін ол Ханчжоуда өткен ойындарда жекелей уақытқа жарыста қола жүлде алған еді.

Туризм және спорт министрлігінің мәліметіне қарағанда, соңғы жылдары спортшыларды ірі халықаралық жарыстарға дайындауға, Азия чемпионаттарына және өзге де маңызды бәсекелерге қатыстыруға ерекше көңіл бөлініп келеді.

Велоспорттың тас жол түрі қазір Қазақстанның тоғыз өңірінде дамып жатыр. Өңірлік дайындық жүйесі, федерация мен жаттықтырушылар құрамының жұмысы, сондай-ақ спорттық резервті қалыптастыру қазақстандық велоспорттың халықаралық аренадағы орнын нығайтуға негіз болып отыр.

«Әділетті, Қауіпсіз, Озат және Таза Қазақстанды құру — бәріміздің қасиетті борышымыз. Осы бағытта бәріміз де тынымсыз еңбек етуге тиіспіз. Қасиетті Отанымыздың өркендеуіне апарар өзге жол жоқ», — деді Президент.

Оның айтуынша, елдегі тұрақтылық тікелей азаматтардың әл-ауқатына байланысты. Қасым-Жомарт Тоқаев тұрақтылық болса, әр үйде де, әр отбасында да береке мен молшылық орнайтынын атап өтті.

«Бір сәтте ойланбай айтылған сөз белгілі бір әрекеттен де көп зиян келтіруі мүмкін. Мұны ешқашан ұмытпау керек. Еліміздің мүддесін ұмытпай, Қазақстанның игілігін ойлау қажет. Бізде басқа Отан жоқ»

Мемлекет басшысы еріктілікпен айналысып жүрген жастарға да арнайы тоқталды. Ол 2020 жылы Еріктілер жылын өткізгенін, ал БҰҰ мінберінде Халықаралық еріктілер жылын жариялау бастамасын ұсынғанын еске салды.

Президент сондай-ақ Жер шарын көгалдандырудың халықаралық күнін белгілеу жөніндегі бастамасы Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының мүшелерінің басым көпшілігі тарапынан қолдау тапқанын айтты. Сөзін қорытындылай келе, ол ел болашағы білімді, белсенді, жаңашыл және мақсатшыл жастардың қолында екенін жеткізді.

Күдікті – Сумы қаласының кәмелетке толмаған тұрғыны. Ол 26 тамызда ұсталған, алайда бұл жөніндегі ақпарат енді ғана белгілі болып отыр.

Тінту кезінде одан мобильді телефондар, планшет, ноутбук, жүйелік блок және банк картасы тәркіленді.

«Электрондық құрылғылардан цифрлық айғақтар, оның ішінде пайдаланылған аккаунт, хабарлама мәтіні және өзге де мәліметтер анықталды. Мүмкін болған сыбайластарын анықтау және ұсталған адамның ұқсас фактілерге қатысын тексеру үшін тәркіленген техниканы талдау жүргізілуде. Келесі процессуалдық шешімдерді қабылдау мәселесі бойынша Украина құзырлы органдарымен өзара іс-қимыл жалғасып жатыр», – делінген хабарламада.

Министрлік жалған жарылғыш зат қойылды, терроризм, кепілге алу және қауіпсіздікке қатысты өзге де қатерлер туралы жалған ақпарат қылмыстық және құқықтық салдарға әкелетінін ескертті.

Рельстер Момышұлы көшесінің бойында, Монке би көшесінен оңтүстікке қарай орналасқан учаскеде төселіп жатыр.

Алматы әкімдігінің мәліметінше, жұмыс трассаның алдын ала дайындалған бөлігінде жер қазу және инженерлік желілерді қайта көшіру аяқталған сайын кезең-кезеңімен жүргізілуде. Бауыржан Момышұлы көшесіндегі учаскенің ұзындығы 4,4 км. Екі жолақты желіні салу үшін 14 784 темірбетон шпал мен 1 408 рельс жібін төсеу көзделген.

Сонымен бірге бірінші кезектегі жобаның өзге бөліктерінде де жұмыс жалғасып жатыр, соның ішінде Төле би көшесіндегі учаскеде де құрылыс жүріп жатыр. Трасса өтетін аймақтағы инженерлік желілер технологиялық тәртіпке сай кезең-кезеңімен қайта орналастырылуда.

LRT құрылысының негізгі кезеңдері 2027 жылдың сәуірінен 2029 жылдың сәуіріне дейін жоспарланған. Желі Алатау ауданының индустриялық аймағында салынатын деподан басталып, Абылай хан даңғылы, Төле би көшесі арқылы өтіп, Алматы-2 теміржол вокзалына дейін барады. Соңғы аялдама «Райымбек батыр» көлік-ауысым торабы аумағында қарастырылған.

Алдын ала жобалық шешімдерге сәйкес, билік 25 құрам сатып алуды жоспарлаған. Әр құрам бес секциядан тұрады, ал қозғалыстың есептік ең жоғары жылдамдығы 65-70 км/сағ болады. Бірінші желіні 2027 жылдың соңында іске қосу көзделіп отыр.

Мемлекет басшысы Астана әкімі Жеңіс Қасымбек пен Экология министрі Әлибек Қуантыровтың баяндамаларын тыңдап, кейін акцияға қатысушыларға арнап сөз сөйледі.

Президент өз сөзінде табиғатты аялау жоғары мәдениет пен ұлттық болмыстың маңызды бөлігі екенін атап өтті. Оның айтуынша, жыл басынан бері экологиялық іс-шараларға 7 миллион адам қатысып, 130 мың гектардан астам аумақ тазартылған және 1 миллионнан астам ағаш егілген.

Қасым-Жомарт Тоқаев бұл бастаманы жаңа деңгейге көтеріп, ұлттық тазалық стандартын әзірлеуді ұсынды. Сондай-ақ ол елордадағы урбанистика орталығының жұмыс нәтижелеріне назар аударып, оның тәжірибесін бүкіл елге тарату қажет екенін айтты.

Экологиямен қатар Президент әлеуметтік қолдау мәселелерін де қозғады. Ол аналарға жұмыс орны сақталатын үш жылдық декреттік демалыс, бастауыш сынып оқушыларына тегін ыстық тамақ және кепілдендірілген медициналық көмек бар екенін еске салды.

Сонымен бірге Қасым-Жомарт Тоқаев әлеуметтік көмекті алу кезінде орын алатын теріс пайдалануға қарсы қатаң күрес жүргізу қажет екенін айтты. Оның сөзінше, жеңілдіктер шын мәнінде мұқтаж азаматтарға ғана берілуі тиіс. Президент елді мекендерден тыс жерлердегі жол сапасы мәселесі өз бақылауында болатынын да жеткізді.

Пәкістанның APP агенттігі хабарлағандай, қаза тапқандардың арасында 15 полиция қызметкері мен 4 жастағы бала бар. Шабуыл кезінде атыс болған, содырлар полиция нысанасына да оқ жаудырған.

Жергілікті уақытпен 13:15 шамасында жарылғыш зат тиелген көлік мешіт кіреберісіне соғылған. Сол сәтте жұма намазы өтіп жатқан. Хайбер-Пахтунхва полициясы кемінде алты шабуылдаушы жарылыс пен одан кейінгі атыс кезінде қаза тапқанын мәлімдеді.

Полиция өкілі бұл шабуылды Техрик-е-Талибан Пәкістан құрамындағы бір топ жасаған болуы мүмкін екенін айтты. Билік өкілдері бұл ұйымды «Фитна-әл-Хауаридж» деп атайды.

Пәкістан президенті Асиф Әли Зардари жараланғандардың тез сауығып кетуін тілеп, шетел қолдаған терроршыларды толық жоюға шақырды. БҰҰ бас хатшысы Антониу Гутерриш те жарылысты қатаң айыптап, бейбіт тұрғындар мен ғибадат орындарына жасалған шабуылдарды қабылдауға болмайтынын айтты.

Соңғы айларда Пәкістанның шекаралас өңірлерінде қарулы топтардың белсенділігі артқан. Исламабад олар содырлар Ауғанстанды жасырын орын ретінде пайдаланып, Пәкістандағы шабуылдарды жоспарлайды деп санайды. Ауғанстандағы «Талибан» үкіметі бұл айыптауды жоққа шығарады.

Президенттің пікірінше, мұндай әрекеттерге қатысты заңнамалық және нормативтік шараларды күшейту керек. Атап айтқанда, қоғамдық аумақтарды бүлдіретін рұқсатсыз граффитиге толық тыйым салу мәселесін қарастыру тапсырылды.

Тоқаев мұндай әрекеттерді вандализм және өрескел бұзақылық ретінде қарастыру қажеттігін айтты.

Айта кетейік, бұған дейін Астана әкімі Жеңіс Қасымбек те қаладағы вандализм мәселесіне назар аударған. 2023 жылы ол қоғамдық тәртіпті бұзғандарды анықтау үшін бейнебақылау камераларын көбейту жұмыстары жүргізіліп жатқанын айтқан.

Алматы тау кластерін дамыту тұжырымдамасында қаланың таулы аумағын шығыс, орталық және батыс бағыттар бойынша кешенді дамыту көзделген. Жоспар бойынша халықаралық деңгейдегі туристік инфрақұрылым қалыптастырылып, шаңғы трассаларының жалпы ұзындығын 300-700 шақырымға дейін жеткізу ұсынылады.

Орталық аймақта көтергіштер санын 16-дан 58-ге дейін арттыру жоспарланған. Бұл ретте курорттардың өткізу қабілеті тәулігіне шамамен 6 мың адамнан 34 мың адамға дейін ұлғаймақ.

Жобаның негізгі мақсаты – туристер ағынын тек қысқы маусыммен шектемей, тау туризмін жыл бойы дамыту.

Almaty SuperSki: жаңадан бастаушыларға арналған бағыт

Жобаның маңызды бөліктерінің бірі – Құмбел шыңы мен Көк-Жайлау аумағын қамтитын Almaty SuperSki концепциясы.

PGI Management президенті Жоан Виладомат пен жоба жетекшісі Томас Тор Йенсен таныстырған концепция бойынша жаңа курортта 65 шақырымнан астам шаңғы трассасы болуы мүмкін. Оның едәуір бөлігі шаңғы тебуді енді үйреніп жүргендерге арналмақ.

Бұл бастама тау туризмін кәсіби спортшылармен ғана шектемей, отбасыларға, жастарға және жаңадан бастаушыларға да қолжетімді етуге бағытталған.

Экологияға зияны қаншалық?

Алматы тау кластерін дамытудағы негізгі мәселелердің бірі – табиғи аумақтарды сақтау.

Жоба авторлары инфрақұрылымды табиғи ландшафтқа барынша аз әсер ететін тәсілмен салуды жоспарлап отыр. Атап айтқанда, жер қазу жұмыстарын азайту, көтергіштер мен трассаларды экологиялық талаптарды ескере отырып орналастыру көзделген.

Сонымен қатар, туристік нысандарды мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімді ету мәселесі де қарастырылған. Осылайша, тау туризмі тек экономикалық жоба емес, инклюзивті демалыс ортасын қалыптастыру құралы ретінде де қарастырылып отыр.

Шетелдік тәжірибе қалай қолданылады?

Алматы тау кластерін дамыту жұмысына халықаралық сарапшылар да тартылған.

Жобаға АҚШ-тың Horwath HTL, Францияның Stem International және Андорраның PGI Management компаниялары қатысып, тау туризмін дамыту бойынша тәжірибелерімен бөлісіп жатыр.

Мамандар қысқы туризммен қатар, жазғы маусымды да дамытуға назар аударуды ұсынады. Оның ішінде веложолдар, жаяу бағыттар, глэмпингтер, этно-қонақүйлер және табиғи локацияларға негізделген демалыс орындарын көбейту қарастырылған.

Көк-Жайлау жобасы қайта күн тәртібіне келе ме?

Алматы тау кластері туралы талқылауда Көк-Жайлау мәселесі де қайта көтерілді.

Бұған дейін Көк-Жайлауда тау курортын салу жобасы қоғам тарапынан сынға ұшырап, кейін тоқтатылған болатын. Қазір жобаға қатысты жаңа тәсілдер мен экологиялық талаптар талқыланып жатыр.

Ұлттық шаңғы қауымдастығының өкілі Асқар Уәлиев Көк-Жайлау бағытын дамыту мәселесіне назар аударып, тау туризмінің әлеуетін тиімді пайдаланудың маңызын атап өтті.

Бұл ретте Көк-Жайлаудың болашақтағы тағдыры экологиялық талаптар мен қоғамдық пікірді ескере отырып шешілуі маңызды.

Инфрақұрылымға инвестиция: мемлекеттен не күтіледі?

Сарапшылардың бағалауынша, тау инфрақұрылымына салынған мемлекеттік инвестиция жеке капиталды да тартуы мүмкін. Есеп бойынша, тау инфрақұрылымына салынған әрбір 1 доллар 2 долларға дейін жеке инвестиция әкелуі ықтимал.

Сондықтан мемлекетке жол, инженерлік желілер, қоғамдық көлік, қауіпсіздік және базалық туристік инфрақұрылымды дамыту міндеті жүктеледі. Ал жеке сектор қонақүй, тамақтану, ойын-сауық және басқа да туристік қызметтерді дамытуға үлес қоса алады.

Туризм Алматы экономикасына қаншалықты әсер етеді?

Тау туризмін дамыту тек туристер санын арттырумен шектелмейді. Ол қонақүй, қоғамдық тамақтану, көлік, сауда, қызмет көрсету және шағын бизнес сияқты көптеген салаларға әсер етеді.

2024 жылы Алматыға 2,3 млн турист келген. Сол кезеңде қаладағы туризм саласының салық түсімдері екі есеге өскен. Қазір туризмнің Алматы өңірлік өніміндегі үлесі 3,9 пайызды құрайды.

Бұл көрсеткіштер туризмнің қала экономикасындағы рөлінің артып келе жатқанын көрсетеді.

Медеу аумағында қандай өзгерістер болады?

Тау кластерін дамыту жоспары тек шаңғы курорттарымен шектелмейді.

Медеу аумағында ECO Park концепциясы ұсынылып, отбасылық және белсенді демалысқа арналған ландшафттық парк құру көзделіп отыр.

Сонымен қатар Горельник келушілер орталығы іске қосылып, Jumbaq Jol жаяу жүргіншілер бағыты ашылды. Қазір тәулігіне 10 мың адамға дейін өткізу мүмкіндігі бар аспалы көпірдің құрылысы жүріп жатыр.

Бұл нысандар Алматы тауларын қысқы спортпен ғана емес, жаяу серуендеу, экотуризм және отбасылық демалыс бағыттарымен де байланыстыруға мүмкіндік береді.

Тәуелсіз сарапшылар қандай мәселе көтереді?

Тау туризмін дамыту туралы жоспарлармен қатар, саладағы қазіргі проблемалар да бар.

Тәуелсіз сарапшылар Қазақстандағы тау туризмінің Шымбұлаққа тым тәуелді екенін атап өтеді. Қысқы маусымда туристердің көптеп келуі курорттағы көлік кептелісі, тұрақ тапшылығы және қызмет көрсету құнының өсуі сияқты мәселелерді күшейтеді.

Сарапшылардың пікірінше, туризмді одан әрі дамыту үшін Тұрген, Қаскелең, Oi-Qaragai және басқа да бағыттардың әлеуетін пайдалану қажет. Бұл үшін ең алдымен жол, инженерлік желі, қоғамдық көлік және сервис сапасын жақсарту маңызды.

Сондай-ақ көрші Өзбекстан, Қырғызстан және Грузияда тау туризмін дамыту бойынша инфрақұрылымдық жобалар жүзеге асырылып жатқаны мысал ретінде келтіріледі.

Негізгі мәселе – тепе-теңдік

Алматы тау кластерінің болашағы бір ғана жаңа курорт салумен өлшенбейді. Мұнда табиғатты қорғау, туристерге қолжетімділік, бизнес мүддесі және жергілікті тұрғындардың қажеттілігі қатар ескерілуі керек.

Сарапшылардың пікірінше, мемлекет инфрақұрылымды дамытуға, инвестиция тартуға және заңнамалық базаны жетілдіруге жағдай жасауы қажет. Ал туристік бизнестің дамуы бәсекелестікті күшейтіп, қызмет сапасын арттыруға ықпал етуі мүмкін.

Осы тұрғыдан алғанда, Алматы тау кластерінің басты міндеті – туристер санын көбейту ғана емес, табиғи ресурстарды сақтай отырып, тұрақты әрі қолжетімді туристік жүйе қалыптастыру.

Алматы тауларының әлемдік туристік брендке айналу мүмкіндігі енді жобалардың қаншалықты жүйелі жүзеге асатынына байланысты. Егер жоспарланған инфрақұрылым, экологиялық талаптар және сервис сапасы қатар қамтамасыз етілсе, тау туризмі Қазақстан экономикасын әртараптандырудың маңызды бағыттарының біріне айналуы мүмкін.

Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев ұлттық жоба аясындағы Проекттік офис отырысын өткізіп, жобалардың іске асу барысын, келесі жылға дайындықты, қаржыландыру мәселелерін, цифрландыруды және отандық өндірушілерді жүктеу тетіктерін қарады.

Қазірдің өзінде алғашқы 14 нысанда жұмыс аяқталды. Жалпы алғанда, 220 жоба бойынша мердігер ұйымдар анықталса, 29 жоба конкурс рәсімдері кезеңінде тұр. Тағы 77 жоба бойынша 126 млрд теңге көлемінде құрылыс пен жабдық алу басталған.

Бірінші болып аяқталған нысандар жеті өңірде орналасқан. Оларға салынған инвестиция көлемі 27,3 млрд теңге болды, ал конкурс қорытындысы бойынша шамамен 975 млн теңге үнемделді. Павлодар облысында 7 жоба, Батыс Қазақстан облысында 2 жоба аяқталды. Сондай-ақ Астанада, Қарағанды, Солтүстік Қазақстан және Түркістан облыстарында, Шымкентте жұмыстар толық аяқталған. Қазір бұл нысандарды пайдалануға беру үшін құжаттар рәсімделіп жатыр.

Жетісу облысында 24 келісімшарт 31 млрд теңгеге жасалып, жұмыстар басталған. Қарағанды облысында 15 жоба бойынша 88,1 млрд теңгеге келісімшарттар жасалған.

Сонымен бірге 30 кәсіпорындағы 67 жоба бойынша құрылыс әлі басталмаған. Жүзеге асыру қарқыны төмен өңірлер қатарында Шымкент, Абай және Ұлытау облыстары, сондай-ақ Алматы, Атырау және Түркістан облыстары аталды.

«Егер өңірде құзырет жетіспесе, тәжірибе алмасыңыздар. Әр жобаға ерекше назар қажет, әрқайсысы бойынша туындайтын мәселелерді жергілікті жерде шешу керек», — деді Қанат Бозымбаев.

Отырыста 2027 жылға арналған жобаларды дайындау мәселесіне де назар аударылды. Қазіргі уақытта 245 жоба бойынша қажетті келісімдер алынған, конкурс рәсімдері басталған. Қанат Бозымбаев рәсімдерді келесі құрылыс маусымына қалдырмауды және жобаларды алдын ала дайын күйде ұсынуды тапсырды.

Сондай-ақ енді Проекттік офис мүшелері ұлттық жоба барысы туралы апта сайын есеп беріп отырады. Қазан айына дейін Ұлттық экономика министрлігі әр өңір бойынша берілген тапсырмалардың орындалуына жеке талдау ұсынуы тиіс.

Қаржыландыру бөлігінде кепілдік базасы жеткіліксіз шағын жекеменшік коммуналдық кәсіпорындарды қолдау тетіктері қаралды. Қанат Бозымбаев мұндай жобалар үшін қаржы көздері мен несие қамтамасыз ету тетіктерін пысықтауды тапсырды.

Тағы бір маңызды бағыт ретінде коммуналдық инфрақұрылымды аспаптандыру және салалық деректерді біріктіру мәселесі көтерілді. Вице-премьер бұл жұмыс Президент жүктеген жасанды интеллект пен цифрландыру міндетімен тікелей байланысты екенін айтты.

«Аспаптандыру — тек ұлттық жоба аясындағы мәселе емес. Президент бізге жасанды интеллект пен цифрландыруды енгізу міндетін қойып отыр. Біз инфрақұрылымды жаңғыртып, желілерді қайта құрып жатырмыз, бірақ сонымен қатар деректермен жұмыс жүйесін де қалыптастыруымыз керек. Бастапқы деректерсіз, олардың берілуі мен талдануынсыз жасанды интеллектіні толық енгізу мүмкін емес», — деді Қанат Бозымбаев.

Кездесу қорытындысында уәкілетті мемлекеттік органдарға ақпараттық жүйелердің бірыңғай өзара іс-қимыл архитектурасын қалыптастыру, есептеу құралдарына қойылатын талаптарды айқындау және өңірлер, кәсіпорындар мен салалар бөлінісінде аспаптандыру жоспарын бекіту тапсырылды.

Вице-премьер конкурс рәсімдерінің сапасына да ерекше тоқталды. Мониторинг барысында Табиғи монополияларды реттеу комитеті мен «Қазцентр ЖКХ» АҚ кейбір жобаларды іске асыру кезінде бұзушылықтарды анықтаған.

«ЕPC-мердігерлерді анықтауға арналған конкурс рәсімдерінің сапасына бөлек тоқталғым келеді. Шілдеден бері уәкілетті органға шамамен 300 өтініш түсті, оның 112-сі қанағаттандырылды. Бұл конкурс құжаттамасының сапасыз дайындалғанын және тапсырыс беруші ретіндегі біліктілік органының жұмысында құзыретсіздік бар екенін көрсетеді. Ескертіп айтамын: конкурс өткізу кезінде заңсыз әрекеттер анықталса, құқық қорғау органдарын тарта отырып, бұл мәселемен жеке өзім айналысамын. Мұны тапсырыс берушілеріңізге жеткізіңіздер», — деді Қанат Бозымбаев.

Ұлттық экономика министрлігіне әкімдіктермен бірге конкурс рәсімдерін бақылауды күшейту және 2026 жылғы 1 қазанға дейін бұзушылық анықталған жағдайда табиғи монополия субъектілері басшыларын әкімшілік жауапкершілікке тарту мәселесін пысықтау жүктелді.

Қанат Бозымбаев ұлттық жобаға отандық өндірушілердің қатысуына да назар аударды. Оның айтуынша, инфрақұрылымды жаңғыртуға бағытталған қомақты қаражат ішкі экономикаға жұмыс істеуі және қазақстандық кәсіпорындарды жүктеуі керек.

«Қазақстандық тауар өндірушілердің барынша жүктелуін қамтамасыз ету қажет. Қаражат ұлттық жобаны іске асыруға бағытталып отыр, демек ол біздің экономикамызға қызмет етуі тиіс. Қосылған құн Қазақстанда қалуы керек», — деді Қанат Бозымбаев.

Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен бірге 15 қазанға дейін сатып алу және офтейк-келісімшарттар бойынша нормативтік-құқықтық актілерге өзгерістер енгізу, отандық өндірушілермен өзара іс-қимылдың нақты тетіктерін айқындау тапсырылды. 2027 жылға дейінгі барлық жобалар, соның ішінде келесі жылдың жобалары да, ұлттық жобаның электронды платформасына жүктелуі тиіс.

Әкімдіктер мен «Қазцентр ЖКХ» АҚ-қа ұлттық жоба нысандарында қазақстандық өнімді пайдалану бақылауын күшейту жүктелді. Қорытындылай келе, Қанат Бозымбаев сапа талаптарын төмендетпей, жобаларды жеделдетуді талап етті.

АҚШ Өкілдер палатасы осы аптада мақұлдаған заң Трампқа Ресей мұнайы мен газының ең ірі бес сатып алушысына 100%-ға дейін баж салығын енгізуге кең өкілет береді. Ең алдымен Қытай мен Үндістан аталады.

Трамптың тапсырмасымен заң Иранның энергетика және қару-жарақ секторларына да тарайды. 48 беттен тұратын құжаттың ресми атауы — Lindsey O Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026.

Заң Ресейден табиғи газдың 15%-дан аз бөлігін импорттайтын және сол тәуелділікті азайтуға жұмыс істеп жатқан елдерге жеңілдік қарастырады. Сонымен бірге құжатта Ресей президенті Владимир Путинге, Ресей үкіметінің жоғары лауазымды өкілдеріне, банктер мен өзге де қаржы институттарына, сондай-ақ қолданыстағы санкцияларды айналып өтуге пайдаланылатын Ресейдің «көлеңкелі флоты» танкерлеріне қарсы санкциялар бар.

Нью-Йорк штатынан сайланған демократ сенатор Ричард Блюментал бұл заңды бұрын «қыздырылған санкциялар» деп атап, олардың «Путиннің соғыс машинасын тұсаулайтынын» айтқан.

Энергетика және таза ауа зерттеу орталығының, яғни CREA дерегі бойынша, 2022 жылғы желтоқсан мен 2026 жылғы тамыз аралығында Ресейдің шикі мұнай экспортының 50%-ы Қытайға, 37%-ы Үндістанға тиесілі болған. Сол кезеңде Түркия мен Еуропалық одақтың үлесі 5%-дан келген, алайда Ресейдің ЕО-ға энергия экспорты азайып жатыр.

Украина президенті Владимир Зеленский де заңды қолдап, Трампқа «аса маңызды заңнаманы» бекіткені үшін алғыс білдірді. Ол әлеуметтік желідегі жазбасында: «Линдсидің рухын құрметтеудің ең жақсы жолы — осы заңның ережелерін толық әрі жедел іске асыру», — деді.

Зеленский сондай-ақ: «Сенатор Грэм Америка диктаторларға қарсы тұрып, дұрыс әрекет етсе, нәтижеге қол жеткізуге күші жететініне бір сәт те күмәнданған жоқ», — деп жазды.

Трамптың сөзінше, келісім АҚШ-қа ешқандай шығын әкелмейді, бірақ елді алаңдатқан барлық мәселені шешеді. Ол аралда АҚШ-тың ірі әскери контингенті орналасатынын айтты.

АҚШ президенті сонымен бірге Вашингтонның жазбаша рұқсатынсыз қарсыластары Гренландияда әскери база сала алмайтынын және инвестиция жасай алмайтынын мәлімдеді.

Трамп келісімнің мерзімі шектелмейтінін айтып, Копенгагеннен тиісті кепілдіктер әзірленіп жатқанын жеткізді. Оның сөзінше, АҚШ, Дания және Гренландия өкілдері қауіпсіздік пен қорғанысқа қатысты қажет шараларды Вашингтонның әрдайым жүзеге асыра алуына кепіл болатын тетіктерді пысықтап жатыр.

Дания премьер-министрі Метте Фредериксеннің кеңсесі таратқан баспасөз хабарламасына сәйкес, тараптар келісімге БҰҰ Бас Ассамблеясының сессиясында қол қоюды жоспарлап отыр.

Гренландия Дания корольдігінің құрамына кіреді. Бұған дейін Трамп аралдың АҚШ құрамына қосылуы тиіс екенін бірнеше рет айтқан болатын. Копенгаген де, Гренландия билігі де Вашингтонды аралға қатысты күш қолданудан сақтандырып, аумақтық тұтастықты құрметтеу қажет екенін ескерткен.

Жыл басынан бері қалада жаяу жүргіншілер қатысқан шамамен екі мың жол-көлік оқиғасы тіркелді. Оқиғалардың салдарынан 24 адам қаза тауып, 2 мыңнан астам адам жарақат алған.

Қазір Қазақстанның барлық өңірінде «Жаяу жүргінші» профилактикалық акциясы өтіп жатыр. Соның аясында Алматы полициясы жол қозғалысы ережелерін сақтауға бақылауды күшейткен. Әсіресе, жүргізушілердің жаяу жүргіншілер өткелінде жаяу адамдарға басымдық беруі тексерілуде.

Полиция қызметкерлері мектептерде де түсіндіру жұмыстарын жүргізіп жатыр. Оқушылармен жол қауіпсіздігі тақырыбында әңгіме өткізіліп, балаларға жарық қайтаратын элементтер таратылған.

— Жолдағы қауіпсіздік әрбір қозғалысқа қатысушыға байланысты. Жүргізушілер жаяу жүргіншілер өткеліне жақындаған кезде ерекше мұқият болуы керек. Ал жаяу жүргіншілер жол қозғалысы ережелерін сақтап, жолды тек белгіленген жерден өтуі қажет, — деді Алматы қаласы полиция департаменті әкімшілік полиция басқармасының бастығы Абдинур Тасыбаев.

Еске салайық, бұған дейін Алматы облысында мас күйінде жол апатын жасаған бұрынғы полицей 10 жылға бас бостандығынан айырылған болатын.

Эльвира Әзімова 1973 жылғы 15 ақпанда Тараз қаласында дүниеге келген. 1996 жылы Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетін «Халықаралық заңгер» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде бастаған. 1996-1999 жылдары халықаралық құқықтық қамтамасыз ету басқармасында жетекші және бас кеңесші болып жұмыс істеді. 1999-2005 жылдары министрліктің заңнама, халықаралық құқық және хаттама бағыттарындағы түрлі басшылық қызметтерін атқарды.

2005-2010 жылдары Әділет министрлігінің заңға тәуелді актілер және халықаралық құқық, мемлекеттің мүліктік құқықтарын қорғау, шарттар мен талап-арыз жұмысы департаментін басқарды. 2010 жылғы 10 қазанға дейін халықаралық шарттарды сараптау департаментінің директоры болды.

2013 жылғы 2 қазаннан 2019 жылғы 9 қыркүйекке дейін Қазақстан Республикасының әділет министрінің орынбасары қызметін атқарды. 2019 жылғы 2 қыркүйектен 2022 жылғы 31 желтоқсанға дейін Қазақстан Республикасындағы адам құқықтары жөніндегі уәкіл болды.

Сонымен қатар, 2021 жылғы 18 қыркүйектен бастап Президент жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның мүшесі, 2022 жылғы 17 мамырдан бастап Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның мүшесі болды. Эльвира Әзімова 2023 жылғы 1 қаңтардан бері Конституциялық сот төрайымы қызметін атқарып келеді.

Ол «Құрмет» орденімен, «Достық» II дәрежелі орденімен, «Барыс» III және I дәрежелі ордендерімен, сондай-ақ бірқатар медальдармен және халықаралық наградалармен марапатталған.

Банг қаласының мэрі Альберт Паленсияның айтуынша, қаза тапқандардың екеуі де 14 жастағы оқушылар болған. Жараланғандардың төртеуі ауыр халде жатыр.

Филиппиннің білім беру департаменті жұма күні түстен кейін Банг ұлттық жоғары мектебінде болған оқиғаға байланысты «терең алаңдаушылық» білдірді. Ведомство оқушылардың, мұғалімдер мен мектеп қызметкерлерінің қауіпсіздігі басым міндет екенін мәлімдеді.

Департамент жергілікті билікпен бірлесіп оқиғаның мән-жайын нақтылап жатқанын және қажет көмек көрсетілетінін хабарлады. Сондай-ақ расталмаған ақпарат таратпауға шақырды.

Паленсия Reuters агенттігіне оқ атқан жасөспірім түскі ас кезінде достарына:

«Түстен кейін мен өз жоспарымды орындаймын, сондықтан үйлеріңе қайтыңдар»

Түстен кейін ол оқ жаудыра бастаған. Паленсияның айтуынша, күдікті 10 оқушыға тигізіп үлгергеннен кейін өзіне қол жұмсаған.

Оқиғадан кейін Банг муниципалитетіндегі барлық деңгейдегі сабақтар тоқтатылды. Филиппин Қызыл Кресті жергілікті уақыт бойынша сағат 14:00-де хабар алып, бір жедел жәрдем көлігін төрт фельдшермен бірге жібергенін мәлімдеді.