Түркиядағы БҰҰ-ның COP31 климат саммитінде елдер жаңа жаһандық климаттық келісімге қол жеткізуге тырысып жатыр. Келіссөздер жексенбі күні де жалғасып, тараптар екінші күн қатарынан қосымша уақытпен жұмыс істеуде.
Жексенбінің таңында жаңа келісім жобасы жарияланды. Оны ұйымдастырушылар ретінде Түркия мен Австралия ұсынған бұл нұсқа мемлекеттер арасындағы айырмашылықты жұмсартуға тиіс еді. Алайда құжатта әлі де қазба отыннан бас тартуға қатысты нақты тармақ жоқ.
Соған қарамастан, жаңа мәтінде елдердің үш жыл бұрын қазба отыннан кезең-кезеңімен бас тарту жөнінде қабылдаған бұрынғы міндеттемесі мойындалған. Сондай-ақ алғаш рет әлемнің температураны 1,5C-тен төмен ұстап тұру мақсатына жете алмайтыны айтылған.
Еуроодақ пен Тынық мұхиты елдері бұған дейін қазба отынды мәтіннен алып тастауға қарсы болған. Ал Африка елдері тобы бейімделу шараларына бөлінетін қаржы көлемі нақты көрсетілмегеніне наразы болуы мүмкін, өйткені бұл мәселе кейінгі кездесулерге қалдырылған.
Елдер жергілікті уақыт бойынша 09:00-де, яғни Гринвич уақытымен 06:00-де қайта жиналып, жаңа келісімді мақұлдау-қолдамауды қарастыруы тиіс еді. Егер ортақ шешімге қол жеткізілмесе, БҰҰ-ның климат жөніндегі келіссөз тәртібіне сай келіссөздер келесі жылға шегерілуі мүмкін.
Еурокомиссар Вопке Хукстра жаңа мәтін жарияланардан бірнеше сағат бұрын, егер Еуроодақ климат саласында қажет нәтижеге жете алмаса, келісім болмайтынын айтқан еді. Ал Ұлыбританияның бас келіссөз жүргізушісі, Энергия істері жөніндегі хатшы Миатта Фанбуллех өз командасы келісімге қол жеткізу үшін әлі де жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді.
«Сіздерді бұл шешімді мұқият қарап шығуға шақырамыз. Біз қалған мәселелер бойынша келісімге бұрынғыдан да жақынбыз», — деді COP31 төрағасы, Түркияның қоршаған орта министрі Мурад Құрум.
Панама, Соломон аралдары, Кот-д’Ивуар және Еуроодақ министрлері түпкілікті келісімге қазба отыннан бас тарту жөніндегі міндеттемені қайта енгізуді талап етіп отыр. Бұған дейін Сауд Арабиясы бастаған қазба отын өндіруші елдер бұл тармақты алып тастауды ұсынған.
Францияның экологиялық өтпелі кезең министрі Моник Барбю бұл мәтіндегі көмірқышқыл газын ұстап қалу, пайдалану және сақтау технологиясына қатысты сілтемелерге сын айтты. Жаңа нұсқада бұл технологияға қатысты міндеттемелер қысқартылған, бұл Еуроодақтың алаңдаушылығын бәсеңдетуі мүмкін.
Ал дамушы елдер көтерген негізгі мәселенің бірі — қаржыландыру да әзірге шешілмей тұр. Бұрынғы нұсқада 2035 жылға қарай бейімделу шараларына жылына 120 млрд доллар бөлу туралы тармақ болған, бірақ кейін ол алынып тасталды.