– Дамира, бүгінде жасанды интеллект ақпарат кеңістігін түбегейлі өзгертіп жатыр. Неліктен сіз AI-дезинформация тақырыбын өз жұмысыңыздың маңызды бағыты ретінде таңдадыңыз?
Себебі бұл болашақ емес – бұл бүгінгі шындық. Менің University of Southern California университетінде цифрлық медиа бойынша алған білімім және маркетинг пен коммуникация саласындағы тәжірибем ақпараттың қалай өзгеріп жатқанын анық көрсетеді. Бүгінде кез келген адам бірнеше минут ішінде жаңалыққа, сараптамалық мақалаға немесе дәлелге ұқсас контент жасай алады. Бірақ мәселе – ол шындыққа сәйкес келмеуі мүмкін. Ең үлкен қауіп – адамдар әлі де формаға сенеді, ал мазмұнды тексермейді.
– Сіздің тәжірибеңіз әртүрлі – маркетинг, тілдік жобалар, білім беру. Бұл AI тақырыбымен қалай байланысты?
Бұл өте тығыз байланысты. Мен бизнеске цифрлық стратегия құруға көмектестім, онлайн-коммуникациямен жұмыс істедім, сондай-ақ ақпаратқа қолжетімділік бағытындағы жобаларға қатыстым – мысалы, қазақ тіліндегі Wikipedia-ны дамыту және Google Translate жүйесіне қазақ тілін енгізу .
Бұл маған бір нәрсені түсіндірді: ақпарат – тек контент емес, бұл әсер ету құралы. Ал AI бұл әсерді бірнеше есе күшейтті.
– Қазіргі таңда қандай AI-контент түрлері ең қауіпті?
Ең қауіптісі – шынайы сияқты көрінетін контент:
– сараптамалық мақалаға ұқсайтын мәтіндер
– ешқашан болмаған оқиғалардың суреттері
– адамдардың «сөйлеген» жалған видео немесе аудиолары
Мәселе – мұндай контентті ажырату күннен-күнге қиындап барады.
– Қарапайым адам мұндай контентті қалай ажырата алады?
Ең бастысы – сыни ойлау дағдысын дамыту. Мен бірнеше негізгі белгіні атап өтемін:
1. Тым “мінсіз” мәтін – бірақ нақты дерек жоқ
2. Дереккөздердің болмауы немесе тексерілмеуі
3. Эмоциялық қысым – қорқыныш, ашу, шұғыл әрекетке итермелеу
4. Контекст сәйкессіздігі – сурет немесе видео шынайы жағдайға сәйкес келмейді
5. Қайталанатын құрылым – шаблонды сөйлемдер мен стиль
AI ойламайды – ол ықтимал сөздерді болжайды. Сондықтан ол сенімді көрінуі мүмкін, бірақ шындық болмауы мүмкін.
– Бұл мәселені қалай шешуге болады? Білім беру маңызды ма?
– Иә, өте маңызды. Бірақ тек теория емес, практика қажет.
Мысалы:
– AI арқылы жасалған фейктерді талдау
– шынайы және жасанды контентті салыстыру
– адамдарға дұрыс сұрақ қоюды үйрету: бұл контентті кім жасады, не үшін, қандай дерекке сүйенген?
Әсіресе әртүрлі топтармен жұмыс істеу маңызды – студенттер, ата-аналар, кәсіпкерлер, мигранттар. Барлығы ақпараттық қысымға тап болады.
— Бұл мәселе АҚШ үшін қаншалықты маңызды?
Бұл тек технология емес, бұл сенім мәселесі.
AI-дезинформация келесі салаларға әсер етеді:
– тұтынушылар шешімі
– білім беру
– бизнес
– қоғамдық пікір
Сондықтан бүгінде trustworthy AI және ақпараттық қауіпсіздік мәселелері мемлекеттік деңгейде қарастырылып жатыр.
Неліктен дәл сіз бұл бағытта маңызды рөл атқара аласыз?
Менің артықшылығым – әртүрлі тәжірибенің үйлесімі.
Менде цифрлық медиа және бизнес бойынша білім бар, маркетинг және web-стратегияда тәжірибем бар, сондай-ақ көптілді ақпараттық жобалармен жұмыс істедім .
Мен контенттің қалай жасалатынын ғана емес, оның адамдарға қалай әсер ететінін түсінемін.
Сондықтан менің мақсатым – күрделі технологиялық тәуекелдерді адамдарға түсінікті және практикалық құралдарға айналдыру.
– Оқырмандарға бір негізгі кеңес берсеңіз?
Автоматты түрде сенбеңіз – саналы түрде тексеріңіз.
Егер ақпарат тым әсерлі немесе өте сенімді көрінсе – бұл тоқтап, ойлану керек деген белгі.
Бүгінгі заманда ең маңызды дағды – ақпаратты тұтыну емес, оны талдау.
– Соңғы сұрақ – сіз оптимистсіз бе, әлде реалист пе?
Мен реалистпін.
AI – бұл құрал. Ол шындықты да, жалған ақпаратты да күшейте алады.
Егер біз білімге, медиасауаттылыққа және ақпаратқа қолжетімділікке инвестиция жасасақ, қоғам бейімделе алады.
Басты сұрақ – AI қаншалықты ақылды болатынында емес.
Басты сұрақ – біз қаншалықты саналы боламыз.
